भारतातील प्राचीन राज्यांच्या कथा · संगमकाळातील तमिळ राजे
पारींचा डोंगर आणि तीन राजे
“परंबूची कीव येते”
परंबू नावाच्या एका डोंगरावर तीन राजे चालून आले होते; व्ही. कनकसभै त्यांची नावे चेर, चोळ आणि पांड्य अशी देतात. एका कवींनी त्यांना उद्देशून गायले: “पारींच्या परंबूची खरोखरच कीव येते! तुम्ही तिघांनी आपल्या मोठ्या नगाऱ्यांसह त्याला वेढा घातला, तरी त्याच्यापाशी चार पिके आहेत, आणि त्यांच्यासाठी कोणी शेतकरी नांगर धरत नाही. एक: बारीक पानांचा बांबू आपले तांदूळ देतो. दोन: फणसाचे गोड गरे पिकतात. तीन: भरगच्च वळ्ळी वेल आपली मुळे खोल पाठवते. चार: उंच, दाट डोंगरावरून मध ओघळतो. त्याचा डोंगर आकाशाइतका विशाल आहे, आणि त्याचे झरे ताऱ्यांइतके असंख्य. “प्रत्येक झाडाला आपले हत्ती बांधा, प्रत्येक शेतात आपले रथ पसरा: तुम्ही तो बळाने घेऊ शकणार नाही, आणि तलवारीपुढे ते तो देणार नाहीत. पण तो कसा घेता येईल, हे मी जाणतो. आपल्या छोट्या वीणा सुरात लावा, आणि आपल्या गायिका मागे घेऊन नाचत-गात या. मग ते तुम्हाला देश आणि डोंगर दोन्ही देऊन टाकतील.” ते कवी होते कपिलर, असे कवितेखालची जुन्या संपादकांची टीप सांगते. ही कविता ‘पुरनानूरु’ या तमिळ कवितांच्या जुन्या संग्रहात आहे. ती डोंगराचे स्वामी वेळ पारी यांच्यासाठी गायली गेली.
पारींचा डोंगर आणि तीन राजे
“पारी, पारी”
पारी एक सरदार होते, परंबू नावाच्या एका लहानशा राज्याचे राज्यकर्ते. तिन्ही राजांपैकी कोणापुढेही ते झुकले नाहीत. कपिलर त्यांचे जिवाभावाचे सोबती होते. कपिलर यांनी त्यांच्याविषयी गायले: “‘पारी, पारी!’ असे कवी पुकारतात, आणि एकाच माणसाची अनेक प्रकारे स्तुती करतात. पारी एकटेच नाहीत. हे जग राखणारा पाऊसही आहे.” आणि पुन्हा: “एरुक्कमची फुले ना चांगली, ना वाईट, आणि त्याची पाने हलकी; तरीही देव ती नाकारत नाही. तसेच भोळे आणि दुबळे त्यांच्याकडे आले, तरी पारींचा दानशूर हात देणारच.” पारींनी घंटांचा किणकिणाट करणारा आपला उंच रथ एका जाईच्या वेलीला देऊन टाकला, असे कपिलर गातात; त्या वेलीने त्यांची कधीच स्तुती गायली नव्हती. आणि याचकांनी खुद्द पारींनाच मागितले, तरी “मी येणार नाही” असे ते कधी म्हणत नसत. ते याचकांचेच होते.
पारींचा डोंगर आणि तीन राजे
तीनशे गावे
कनकसभै यांच्या वृत्तान्तात, भाटांनी तिन्ही राजांच्या दरबारांत पारींच्या आदरातिथ्याचे वर्णन केले, आणि त्यामुळे राजांना मत्सर वाटला. त्यांनी परंबूला वेढा घालायला आपली सैन्ये पाठवली. भोवती पडलेल्या मोठ्या सैन्यापुढे पारींनी स्वतःच्या शौर्यावर काही दिवस टिकाव धरला. कपिलर यांनी पुन्हा तिघांना उद्देशून गायले: “तुम्ही तिघांनी आपली सैन्ये एकत्र करून लढलात, तरी परंबू घेणे कठीण आहे. परंबूच्या थंड, चांगल्या देशात तीनशे गावे आहेत, आणि ती तीनशेच्या तीनशे याचकांना मिळाली आहेत. आम्ही अजून इथे आहोत, पारी आणि मी; आणि डोंगरही इथेच आहे, तुम्ही गात आलात तर.” आणि: “या मोठ्या काळ्या डोंगराची कीव येते! राजांना तो भाल्याच्या जोरावर जिंकणे कठीण आहे. नीलकमळांसारख्या, काजळ घातलेल्या डोळ्यांची ढोलकऱ्याची मुलगी मात्र तो सहज जिंकेल, गात आली तर.”
पारींचा डोंगर आणि तीन राजे
तो महिना, हा महिना
एस. कृष्णस्वामी अय्यंगार एका धाकट्या कवींचे सांगणे असे वाचतात: अन्नाची फार तंगी झाली, तेव्हा पारींनी कपिलर यांच्या सल्ल्याने किल्ल्याबाहेर पोपट पाठवले. धान्याची कणसे आत आणण्यासाठी ते पोपट पाठवले होते. ते याला पारींच्या किल्ल्याचा शेवटचा वेढा म्हणतात. पारींचा मृत्यू कसा झाला, हे कविता सांगत नाहीत. कनकसभै यांच्या वृत्तान्तात, अखेर शत्रू वाट फोडत डोंगरावर चढले, त्यांनी पारींवर हल्ला केला, आणि त्यांना ठार मारले. पारींच्या रक्षणासाठी त्यांचे सगळे आप्त पडले होते, आणि फक्त त्यांच्या दोन मुली उरल्या होत्या. जुनी टीप सांगते, त्या मुलींनी गायले: “त्या महिन्यात, त्या शुभ्र चांदण्यात, आमचे वडील आमच्यापाशी होते, आणि आमचा डोंगर कोणी घेतला नव्हता. या महिन्यात, या शुभ्र चांदण्यात, विजयाचे नगारे वाजवणाऱ्या राजांनी आमचा डोंगर घेतला, आणि आम्हाला वडील नाहीत.”
पारींचा डोंगर आणि तीन राजे
निरोप, परंबू
कपिलर यांनी मुलींची जबाबदारी घेतली, आणि परंबू सोडताना ते डोंगराशी बोलले: “एके काळी तू आमचा मित्र होतास, जेव्हा ताडीचे घडे उघडले जात, काळे मेंढे मारले जात, आणि मांस आणि भात हवा तितका मिळे. आता पारी मरण पावले, आणि आम्ही हादरलो आहोत, असहाय झालो आहोत. वाहत्या डोळ्यांनी आम्ही तुला नमस्कार करतो, आणि आम्ही जातो (थोर कीर्तीच्या परंबू, तू चिरायू हो!) छोट्या बांगड्या आणि सुगंधी काळे केस असलेल्या या मुलींसाठी पती शोधायला.” आणखी एका विलापगीतात कपिलर पारींच्या मुलींविषयी गातात. काट्यांचे कुंपण असलेल्या एका लहानशा घरापाशी शिंदीच्या पानांच्या ढिगावर त्या चढतात, आणि जाणाऱ्या मीठवाल्यांच्या गाड्या मोजतात. “मला दुःख होते,” ते गातात. “माझे दिवस संपून जावोत!” आणि पारींची थोरवी न जाणता युद्धाला आलेले राजे त्यांच्या उंच डोंगरावर चढून सोनेरी साजातले घोडे मोजतात.
पारींचा डोंगर आणि तीन राजे
“यांना स्वीकारा”
कनकसभै यांच्या वृत्तान्तात, कपिलर मुलींना घेऊन आधी विच्चिक्को आणि मग इरुंगोवेळ या दोन सरदारांकडे गेले, आणि दोघांनीही त्यांच्याशी लग्न करायला नकार दिला. त्यांची कारणे दिलेली नाहीत. जुनी टीप सांगते, मुलींना घेऊन आले तेव्हा कपिलर यांनी इरुंगोवेळ यांना उद्देशून गायले: “या कोण, असे विचारलेत, तर या पारींच्या मुली; याचकांना गावे आणि जाईला आपला रथ देणाऱ्या परंबूच्या स्वामींच्या. मी त्यांच्या वडिलांचा मित्र. या माझ्या मुली. मी, एक ब्राह्मण आणि कवी, यांना घेऊन आलो आहे. आणि तुम्ही एका जुन्या कुळातले सरदार आहात, एकोणपन्नास पिढ्यांच्या कुळातले. मी देतो, तसे यांना स्वीकारा.” इरुंगोवेळ यांनी त्यांना स्वीकारले नाही, तेव्हा कपिलर यांनी पुन्हा गायले. त्यांनी इरुंगोवेळ यांना एका गोष्टीची आठवण करून दिली. अरैयम नावाच्या एका जुन्या नगरीने एके काळी त्यांच्या लोकांना मोठी संपत्ती दिली होती, आणि ती नगरी उद्ध्वस्त झाली होती. त्यांच्या कुळातल्या “तुमच्यासारख्याच शहाण्या” एकांनी एका कवींचा अपमान केला होता; त्याचे ते फळ होते. “‘या दानशूर पारींच्या मुली,’ हे माझे मूर्ख शब्द सहन करा. स्वामी, मी तुमचा निरोप घेतो. तुमचा भाला विजयी होवो!”
पारींचा डोंगर आणि तीन राजे
पुढच्या जन्मी
कपिलर यांच्या आणखी एका कवितेखालची जुनी टीप सांगते, पारींच्या मृत्यूनंतर त्यांनी मुलींना ब्राह्मणांच्या हवाली केले, आणि मग ते “उत्तरेकडे बसले”. कनकसभै यांच्या वृत्तान्तात मात्र कपिलर यांनी मुलींची लग्ने ब्राह्मणांशी लावून दिली. मग त्यांनी आपल्या मित्राला उद्देशून गायले: “ढोलाएवढे मोठे फळ, ते खाणाऱ्या हरणाने फाडले की डोंगरी लोकांचा साठवणीचा घास होते, अशा डोंगरी देशाचे स्वामी! महादानी पारी, आपल्या जवळच्या मैत्रीला तुम्ही जागला नाहीत. तुम्ही मला सोबत येऊ दिले नाही; ‘थांब,’ असे मला सांगितलेत. तुम्ही असे करू शकलात, त्या अर्थी मी तुम्हाला प्रिय नव्हतो. “तरीही, या जन्मासारखे, उच्च दैव पुढच्या जन्मीही मला तुमचे दर्शन घडवो; आपली कधी ताटातूट न होवो, आणि तिथे मी तुमच्यासोबत राहो.” ही कथा पुढील ग्रंथांवरून सांगितली आहे: ‘पुरनानूरु’, जुन्या टिपांसह तमिळ मूळ पाठ (तमिळ विकिस्रोत), पुरम १०६-११३, ११६, २००-२०२ आणि २३६ (विकिस्रोतातील क्रमांक), आमच्या स्वतःच्या भाषांतरात; व्ही. कनकसभै, ‘द तमिळ्स एटीन हंड्रेड इयर्स अगो’ (१९०४), पृष्ठे १०४-१०६; आणि एस. कृष्णस्वामी अय्यंगार, ‘द बिगिनिंग्ज ऑफ साउथ इंडियन हिस्टरी’ (१९१८), पृष्ठे २४७-२४८. अय्यंगार त्या धाकट्या कवींचे नाव नर्कीरर (अकम ७८) देतात, आणि तीन राजांसोबत काही सरदारांनीही परंबूला वेढा घातला, असे सांगतात. पुरम २०१ इरुंगोवेळ यांच्या कुळाला तुवरैवर राज्य करणारे वेळिर म्हणते; पुरम २०२ अपमान झालेल्या कवींचे नाव कळात्तलैयार देते.