भारतातील प्राचीन राज्यांच्या कथा · संगमकाळातील तमिळ राजे
तीन मुकुटधारी राजे: एका दृष्टिक्षेपात
कवींमधले राजे
या कवींपैकी काही जण स्वतः राजे होते. इतर कोणी पुरोहित होते, कोणी व्यापारी, वैद्य, शेतकरी, कारागीर. ते अनेक जातींचे, अनेक धर्मांचे होते, आणि तमिळ देशाच्या वेगवेगळ्या भागांतून आले होते. त्यांच्यापैकी निदान पन्नास कवींच्या रचना आपल्यापर्यंत पोचल्या आहेत. त्यांच्या कविता पुष्कळ काळ ताडपत्रांवरच पडून होत्या. ज्या पंडितांच्या हाती त्या पडल्या, त्यांनी त्या कुणाला दिसू नयेत म्हणून जपून लपवून ठेवल्या. काही कवितांवर तर तमिळ शाळांत बंदीच होती. बहुतेक पोथ्या शैव आणि जैन मठांच्या ग्रंथालयांत दुर्लक्षित पडल्या होत्या. काही विद्वानांनी त्या शोधून वाचवल्या आणि छापल्या; नाहीतर त्यांची केव्हाच माती झाली असती. देशाच्या जुन्या इतिहासावर अंधार दाटलेला आहे, आणि त्या अंधारात हे कवी “हवाहवासा प्रकाशाचा पूर” आणतात. व्ही. कनकसभै यांच्या मते हे कवी एकाच काळातले होते: इसवी सनाचे पहिले शतक. पी. टी. श्रीनिवास अय्यंगार यांच्या मते मात्र या कविता “निदान पाचशे वर्षांचा, किंबहुना त्याहूनही अधिक” काळ व्यापतात.
तीन मुकुटधारी राजे: एका दृष्टिक्षेपात
किनारा, डोंगर आणि रान
कवींनी गायलेला हा देश कृष्णा नदीच्या दक्षिणेला होता. हा देश “तीन मुकुटधारी राजे” आणि काही सरदार यांच्यात वाटलेला होता. किनारे आणि मोकळा मुलूख राजांचा होता. मधले डोंगर आणि रानवने सरदारांची होती. पूर्व किनारा चोळ राजांचा होता; त्यांची राजधानी उरैयूर. त्यांच्या दक्षिणेला पांड्य राजे मदुराईहून या किनाऱ्यापासून त्या किनाऱ्यापर्यंत राज्य करत. पश्चिम घाटाच्या समुद्राकडच्या अंगाला चेर राजे होते; त्यांची राजधानी वंजी. सरदार पुष्कळदा राजांपासून स्वतंत्र असत; कधी ते यांपैकी एखाद्या राजाचे स्वामित्व मानत. तिरुकोयिलूरच्या भोवतालच्या डोंगरांत मलैयमान नावाचे सरदार राहत. ते बहुतेक वेळा चोळांशी एकनिष्ठ असत, पण “कधी कधी उद्धट आणि बंडखोर” होत. दक्षिण म्हैसूरचे सरदार शेजारच्या राजांपैकी जो अधिक बलवान, त्याची निष्ठा पत्करत. हे सरदारांचे मुलूख चोळ आणि चेर यांच्यातल्या “तंट्याचे मूळ” होते.
तीन मुकुटधारी राजे: एका दृष्टिक्षेपात
पहिला मान कोणाचा
आधी चोळ सर्वश्रेष्ठ होते. त्यांचे थोर राजे करिकाल बहुधा वेण्णिलच्या लढाईत चेर आणि पांड्य राजांना हरवूनच गादीवर आले. करिकालांनी कावेरीचे बांध घातले. त्यांचे बंदर पुहार ही पूर्व किनाऱ्यावरची मोठी बाजारपेठ होती. प्रजेच्या कायमच्या भल्यासाठी झटलेले शहाणे राजे, अशी त्यांची आठवण पुढच्या पिढ्यांनी जपली. मग एका पिढीपुरता पहिला मान चेरांकडे गेला. त्या वेळी गादीवर होते ‘लाल चेर’ म्हणवले जाणारे राजे सेंगुट्टुवन. त्यांचे पुत्र “हत्तीच्या नजरेचे चेर” म्हणून ओळखले जात; ते वडिलांच्या युद्धांत लढले होते. राजे झाल्यावर त्यांची गाठ तलैयालंगानम येथे तेव्हाच्या पांड्य राजांशी पडली. त्या लढाईत त्यांचा पराभव झाला, आणि ते कैद झाले. त्याबरोबर चेरांची पाळी संपली. त्यांच्यानंतर पहिला मान मदुराईच्या पांड्यांकडे राहिला, कांचीत पल्लवांचा उदय होईपर्यंत.
तीन मुकुटधारी राजे: एका दृष्टिक्षेपात
युद्धांची आणि दानांची गीते
पाचव्या आणि त्यानंतरच्या शतकांत जुन्या कवितांपैकी जे उरले होते, ते गोळा करून त्यांचे संग्रह केले गेले. युद्धाच्या चारशे कविता एकत्र करून एक संग्रह झाला: ‘पुरनानूरु’. तो कोणी केला, कोणाच्या आज्ञेने केला, हे ठाऊक नाही. युद्धकवितांबरोबर त्यात मरण पावलेल्या राजांवर आणि थोरामोठ्यांवर रचलेली शोकगीतेही आहेत. त्यातल्या पुष्कळ कवितांखाली एक छोटी टीप आहे; कविता कोणत्या प्रसंगी रचली, ते ती सांगते. श्रीनिवास यांच्या मते त्या टिपा संग्रह करणाऱ्याने लिहिलेल्या नाहीत; त्या नंतर कोणीतरी लिहिल्या. त्या काही अंशी कवितांवरून आणि काही अंशी परंपरेवरून लिहिल्या गेल्या. पण या कविता राजांविषयी केवळ “तुटक उल्लेख” करतात. एकच राजा अनेक पदव्यांनी ओळखला जातो, तर एका घराण्याचे अनेक राजे एकाच नावाने. तरीही ‘पुरनानूरु’ “राजांच्या युद्धांविषयी, आणि त्यांचे गुणगान गाणाऱ्या कवींना त्यांनी दिलेल्या दानांविषयी” आहे. ही कथा पुढील ग्रंथांवरून सांगितली आहे: व्ही. कनकसभै, ‘द तमिळ्स एटीन हंड्रेड इयर्स अगो’ (१९०४), पृष्ठे २-५ आणि ६५; एस. कृष्णस्वामी अय्यंगार, ‘द बिगिनिंग्ज ऑफ साउथ इंडियन हिस्टरी’ (१९१८), पृष्ठे १२६-१३२ आणि २००-२०२; आणि पी. टी. श्रीनिवास अय्यंगार, ‘हिस्टरी ऑफ द तमिळ्स फ्रॉम द अर्लिएस्ट टाइम्स टु ६०० ए.डी.’ (१९२९), पृष्ठे १५५-१५९. कनकसभै आपण सांगितलेल्या राजांना इ.स. ५० ते १५० या काळात ठेवतात; कवींची शेवटची सभा मदुराईत पांड्य राजे उग्र यांच्या दरबारी भरली, असे ते मानतात, आणि कवितांतली बंदरे प्लिनी, टॉलेमी आणि ‘पेरिप्लस’ यांच्याशी जुळतात, असे त्यांना आढळते. अय्यंगार सात सरदार मोजतात, आठवा नंतर आलेला; सरदारांत ते पारी, अदियमान आणि ओरी यांची नावे घेतात, आणि वेण्णिलचे नाव कोयिलवेण्णी असे सांगतात. श्रीनिवास संग्रहाच्या पहिल्या कवितेचा काळ नववे शतक मानतात.