भारतातील प्राचीन राज्यांच्या कथा · विजयनगर
फिरिश्तामधील बहमनी युद्धे
राजांच्या खजिन्यावर हुंडी
विजयनगरच्या उत्तरेला बहमनी सुलतान राज्य करत; त्यांची राजधानी कूलबर्गा. दोन्ही राज्यांच्या मधे कृष्णा आणि तुंगभद्रा या नद्यांमधले किल्ले आणि मुलूख होते, आणि दोन्ही बाजू त्यांच्यावर हक्क सांगत. इथली सगळी कथा त्यांच्या युद्धांची आहे, इराणी इतिहासकार फिरिश्ता सांगतो तशी; तो ती दोनशेहून अधिक वर्षांनी लिहितो. तो विजयनगरच्या राजांना कृष्ण राय म्हणतो; त्यांचे खरे नाव बुक्क होते, याबद्दल रॉबर्ट सेवेल यांना “मुळीच शंका” नव्हती. फिरिश्ता सुरुवात करतो एका मैफलीने; सुलतानाच्या बारा वर्षांच्या एका खिदमतगार मुलाला ती जशी आठवली तशी. अमीर खुसरोची गाणी जाणणारे गवई दिल्लीहून कूलबर्ग्याला आले होते; त्यांच्याबरोबर तीनशे गायक होते. एका संध्याकाळी त्यांनी राजेशाही जल्लोषाची दोन कडवी गायली. सुलतान महोमेद शाह अतिशय खूश झाला. त्याने आपला मंत्री मुल्लिक सैफुद्दीन याला हुकूम दिला: गाणाऱ्यांच्या बक्षिसाची हुंडी विजयनगरच्या राजांच्या खजिन्यावर लिहून दे. हा हुकूम दारूच्या तारेत दिला गेला, असे मंत्र्याला वाटले. त्याने हुंडी लिहिली, पण पाठवली नाही. दुसऱ्या दिवशी सुलतानाने विचारले, ती गेली का? “माझ्या तोंडून कधी अर्थहीन शब्द निघतो, असे तुला वाटते?” तो म्हणाला. हुंडीवर मोहर उठवून ती पाठवली गेली. कृष्ण राय यांनी ती घेऊन आलेल्या माणसाला गाढवावर बसवले, नगराच्या प्रत्येक भागातून त्याची धिंड काढली, आणि तुच्छतेने त्याला परत पाठवले. मग तीस हजार घोडेस्वार, तीन हजार हत्ती आणि एक लाख पायदळ घेऊन ते अडोनीच्या किल्ल्यावर आले. तिथून सुलतानाचा मुलूख उद्ध्वस्त करायला त्यांनी तुकड्या धाडल्या.
फिरिश्तामधील बहमनी युद्धे
मूडकुलचा पाडाव
पावसाळा असूनही, आणि कृष्णेला पूर आलेला असूनही, कृष्ण राय यांनी सुलतानाच्या मूडकुल किल्ल्याला वेढा घातला. तिथली सहाशे जणांची शिबंदी कसलेल्या शूरांची होती; पण किल्लेदाराच्या कडक वागण्याने ती विटली होती, अधिकारी बेफिकीर झाले, आणि किल्ला पडला. जिंकणाऱ्यांनी पुरुष, स्त्रिया आणि मुले तलवारीखाली घातली. त्या कत्तलीतून एकच माणूस निसटला, आणि त्याने सुलतानाला बातमी पोचवली. संतापलेल्या महोमेद शाहने त्या निरोप्याला तत्काळ ठार मारवले. इतक्या शूर सोबत्यांची कत्तल होत असताना जो अधम जिवंत राहिला, त्याचे तोंड मी कधीच पाहणार नाही, असे तो म्हणाला. त्याच दिवशी तो निघाला, आणि त्याने शपथ घेतली: सूड म्हणून एक लाख काफिरांना ठार मारल्याशिवाय मी तलवार म्यान करणार नाही. त्याने आपला मुलगा मुजाहिद शाह याला वारस नेमले, आणि नऊ हजार निवडक घोडेस्वार घेऊन तो कृष्णा पार गेला. कृष्ण राय यांच्याकडे पायदळाशिवाय तीस हजार घोडेस्वार होते; तरीही त्यांनी आपला खजिना आणि हत्ती राजधानीकडे रवाना केले. त्या रात्री वादळ झाले. जनावरे चिखलात रुतली, आणि छावणीपासून चार मैलांपलीकडे जाऊ शकली नाहीत.
फिरिश्तामधील बहमनी युद्धे
सत्तर हजार
सुलतान तंबू तसेच उभे ठेवून ताबडतोब निघाला, आणि पहाटेच्या सुमारास राजांच्या छावणीवर येऊन धडकला. हिंदू सगळे काही मागे टाकून अडोनीला पळाले. सुलतान छावणीच्या बाजारावर आणि सामानावर तुटून पडला. तिथे त्याने “पुरुष, स्त्रिया आणि मुले, स्वतंत्र आणि गुलाम, असा कोणताही भेद न करता, सत्तर हजार जीवांना ठार मारले.” लुटीतला त्याचा स्वतःचा वाटा होता दोन हजार हत्ती, तीनशे तोफगाडे, सातशे अरबी घोडे, आणि एक रत्नजडित सिंहासन. मग तुर्क आणि युरोपीय चालवत असलेल्या तोफा घेऊन तो तुंगभद्रा पार गेला. इतिहासकाराच्या सांगण्यानुसार, एखादा मुसलमान सत्ताधीश स्वतः विजयनगरच्या भूमीत शिरण्याची ही पहिलीच वेळ होती. कृष्ण राय यांनी युद्धाची धुरा भोजमल यांच्यावर सोपवली; ते राजांचे आईकडचे नातलग, आणि त्यांच्या सैन्याचे सेनापती होते. त्या मुसलमान राजाला जिवंत पकडून आणू, की फक्त भाल्यावर त्याचे मुंडके घेऊन येऊ, असे भोजमलांनी विचारले. राजे म्हणाले, जिवंत शत्रू कधीच नको असतो: तो हाती लागताच त्याला ठार मारायचे. भोजमल चाळीस हजार घोडेस्वार आणि पाच लाख पायदळ घेऊन निघाले. रोज ब्राह्मण त्यांच्या सैनिकांना उपदेश करत: देवळे आणि देवांच्या मूर्ती फोडणाऱ्या, गायींची कत्तल करणाऱ्या मुसलमानांची कत्तल करणे पुण्याचे आहे.
फिरिश्तामधील बहमनी युद्धे
“तुमचा राजा मेला”
पहाटेपासून सूर्य कलेपर्यंत लढाई चालली, आणि दोन्ही बाजूंची खूप माणसे पडली. सुलतानाच्या फळीच्या दोन्ही बगला मोडल्या, आणि त्यांचे सेनापती पडले; मग सुलतान तीन हजार ताज्या दमाचे घोडेस्वार घेऊन आला. तोफांनी हिंदूंच्या फळीत गोंधळ उडवला. ‘वाघमाऱ्या’ नावाचा एक लढाऊ हत्ती बिथरून त्या फळीच्या मध्यात घुसला; तिथे भोजमलांच्या स्वतःच्या हत्तीने त्याला अडवले, आणि त्याचा माहूत मारला गेला. भोजमलांना प्राणघातक जखम झाली, त्यांना उचलून नेले गेले, आणि त्यांची माणसे पळाली. कत्तल इतकी निर्दय होती, की “गर्भार स्त्रियाही, आणि अंगावर पिणारी मुलेसुद्धा, तलवारीतून सुटली नाहीत.” तीन महिने सुलतान रानांतून आणि डोंगरांतून कृष्ण राय यांचा पाठलाग करत राहिला; वाटेत भेटेल त्याला ठार मारत. अखेर राजांनी स्वतःला राजधानीत कोंडून घेतले. तिच्यापुढे एक महिना काढल्यावर सुलतानाने आपण फार आजारी असल्याचे सोंग केले, आणि माघारीचा हुकूम दिला. हिंदू त्याच्या मागोमाग बाहेर पडले, ओरडत: “तुमचा राजा मेला; आमच्या ब्राह्मणांच्या प्रार्थना फळाला आल्या.” तुंगभद्रा पार झाल्यावर सुलतान एका विस्तीर्ण मैदानात थांबला. मध्यरात्रीच्या सुमारास तो आपली माणसे घेऊन हिंदूंच्या छावणीवर छापा घालायला निघाला. कृष्ण राय आणि त्यांच्या अधिकाऱ्यांनी ती रात्र नर्तकी आणि गायकांबरोबर मद्य पिण्यात घालवली होती. पहाटे त्यांना जाग आली ती मरणाऱ्यांच्या कण्हण्याने. राजे राजधानीकडे पळाले. पाठलागात सुमारे दहा हजार मारले गेले, आणि नगराभोवतीच्या प्रत्येक ठिकाणच्या लोकांची कत्तल करायचा हुकूम सुलतानाने दिला.
फिरिश्तामधील बहमनी युद्धे
शपथ
ब्राह्मण आणि हिंदूंचे प्रमुख अधिकारी कृष्ण राय यांच्यावर उठले. आपली इज्जत गेली, ते म्हणाले; दहा हजार ब्राह्मण आधीच मारले गेले आहेत, आणि प्रजेतला एकही माणूस उरणार नाही. तुमच्या वडिलांनी केला तसा तह करा, असे त्यांनी राजांना सांगितले. राजांनी क्षमा मागायला वकील पाठवले, पण सुलतान कोणत्याही अटी ऐकायला तयार नव्हता. सुलतानाच्या एका लाडक्याने त्याला आठवण करून दिली: तुम्ही एक लाख माणसे मारण्याची शपथ घेतली होती, सगळी प्रजाच नष्ट करण्याची नव्हे. त्याच्या दुप्पट मेले असतील, सुलतान म्हणाला; पण राजे गवयांचे पैसे भरत नाहीत तोपर्यंत मी तह करणार नाही, आणि त्यांच्या प्रजेलाही सोडणार नाही. वकिलांना पूर्ण अधिकार होते; त्यांनी जागच्या जागी पैसे भरले. “ईश्वराची स्तुती असो; मी दिलेला हुकूम पार पडला,” महोमेद शाह म्हणाला. “इतिहासाच्या पानांवर माझा एखादा हलका शब्द नोंदला जावा, हे मला होऊ द्यायचे नव्हते.” मग वकिलांनी जमिनीला कपाळ टेकवले. कोणताही धर्म दोषींच्या गुन्ह्यांसाठी निरपराधांना शिक्षा करत नाही, ते म्हणाले; असहाय स्त्रिया आणि मुले यांना तर मुळीच नाही. ही दोन राज्ये दीर्घ काळ शेजारी राहणार आहेत: तेव्हा असा तह व्हावा, की पुढच्या युद्धांत असहाय आणि निःशस्त्र लोकांची कत्तल होणार नाही. या बोलण्यातला शहाणपणा सुलतानाला पटला. विजयानंतर एकाही शत्रूला पुन्हा कधी ठार मारणार नाही, आणि आपल्या वारसांनाही तेच बंधन घालीन, अशी शपथ त्याने घेतली. फिरिश्ता लिहितो, “तेव्हापासून आजपर्यंत” दख्खनमध्ये युद्धकैद्यांना आणि शत्रूच्या निःशस्त्र प्रजेला जीवदान देण्याची चाल आहे.
फिरिश्तामधील बहमनी युद्धे
सोन्याचे देऊळ
फिरिश्ताची दुसरी कथा सुरू होते, ती महोमेद शाहचा मुलगा मुजाहिद शाह एकोणिसाव्या वर्षी गादीवर आला तेव्हा. त्याने कृष्ण राय यांच्याकडे मागणी केली: तुंगभद्रेच्या पूर्वेकडच्या सगळ्या मुलखावरचा हक्क सोडा, आणि बंकापूरचा किल्ला द्या. राचोर, मूडकुल आणि नद्यांमधले इतर किल्ले “युगानुयुगे त्यांच्या घराण्याचे” आहेत, असे राजांनी उत्तर दिले. सुलतानाने कृष्णेच्या उत्तरेलाच राहावे, आणि त्याच्या वडिलांनी नेलेले हत्ती परत करावेत. मुजाहिदने दोन्ही नद्या पार केल्या. अनेक वाटसरूंचा बळी घेतलेल्या एका वाघाला त्याने एकाच बाणाने ठार केले, तेव्हा हिंदू रानांतच दडून राहिले. कृष्ण राय नगर मंत्र्यांवर सोपवून रानांतून सीता बंद रामेश्वरकडे पळाले. सहा महिने सुलतान त्यांचा पाठलाग करत राहिला; अखेर आजारपणामुळे राजे गुप्त वाटांनी आपल्या नगरात परतले. रामेश्वरला सुलतानाने अलाउद्दीन खिलजीच्या अधिकाऱ्यांनी बांधलेली एक मशीद दुरुस्त केली, अनेक देवळे पाडली, आणि मुलूख उद्ध्वस्त केला. मग एका अरुंद वाटेने तो विजयनगरच्या उपनगरांत शिरला, आणि लढणाऱ्यांना एका जलाशयापर्यंत मागे रेटले. आता त्याच्यात आणि कृष्ण राय राहत असलेल्या बालेकिल्ल्यात फक्त ते पाणी होते. जवळच्या एका टेकडीवर पुट्टक नावाचे एक देऊळ होते. ते रत्नजडित सोन्या-चांदीच्या पत्र्यांनी मढवलेले होते, आणि हिंदू त्याला फार पूज्य मानत. त्याचा विध्वंस हे धार्मिक कर्तव्य मानून सुलतानाने ते जमीनदोस्त केले, आणि त्याचे सोने आणि रत्ने नेली. हिंदूंनी आकाश भेदणारा आक्रोश आणि विलाप केला, आणि कृष्ण राय यांना बाहेर पडून आपले नेतृत्व करायला भाग पाडले.
फिरिश्तामधील बहमनी युद्धे
खिंडीतून
सुलतान फक्त एका शस्त्रवाहकाला बरोबर घेऊन त्यांच्यावर नजर ठेवायला एक ओढा पार करून गेला होता. एका हिंदू घोडेस्वाराने त्याला त्याच्या घोड्यावरून ओळखले, आणि आपल्या देशाच्या देवांचा सूड घ्यायला खाचखळग्यांतून न दिसता तो त्याच्यावर चालून आला. शस्त्रवाहक मधे पडला, पण त्याचा घोडा मागच्या पायांवर उभा राहिला आणि कोसळला; आणि त्या हिंदूने विजयाची आरोळी देत सुलतानावर घाव घातला. लोखंडी शिरस्त्राणामुळे सुलतानाचे डोके वाचले, आणि त्याच्या स्वतःच्या घावाने तो माणूस “खांद्यापासून बेंबीपर्यंत” चिरला गेला; तो मरून पडला. हिंदू पळाले. पण कृष्ण राय यांचे भाऊ आपल्या प्रांतातून वीस हजार ताज्या दमाचे घोडेस्वार घेऊन आले. दोन्ही बाजूंचे असंख्य सैनिक पडले; सुलतानाच्या मृतांमध्ये मुकर्रब खान होता, जो त्याच्या दारूकामाचा प्रमुख होता असे दिसते, आणि अनेक अधिकारी. सुलतानाचा काका किंवा मामा, दाऊद खान, लढायला धुना सोद्राच्या खिंडीतले आपले ठाणे सोडून आला; त्याच्याखालचे तीन घोडे मारले गेले. तेवढ्यात हिंदूंनी ती खिंड ताब्यात घेतली. शत्रूचे चाळीस हजार पडले असे सांगितले जाई, तरीही सुलतानाचे नुकसान इतके भारी होते, की त्याला तिथे थांबणे परवडणारे नव्हते. तो येताच हिंदूंनी खिंड सोडली, आणि त्याचे सारे सैन्य पार होईपर्यंत तो स्वतः खिंडीच्या तोंडाशी उभा राहिला. तो साठ ते सत्तर हजार कैदी घेऊन निघाला, “बहुतेक स्त्रिया”. कारण त्याने वडिलांची शपथ पाळली होती, आणि लढाईचा जोर ओसरल्यावर जीव घेतले नव्हते. नऊ महिने त्याने अडोनीला वेढा घातला; अखेर धान्य कमी पडले, आणि आतड्यांच्या आजाराने त्याच्या छावणीत खूप माणसे मेली. मग वडिलांची हुंडी लिहिणारा तोच मंत्री, मुल्लिक सैफुद्दीन, याने तह घडवून आणला, आणि सुलतान घरी परतला.
फिरिश्तामधील बहमनी युद्धे
सोनाराची मुलगी
फिरिश्ताची तिसरी कथा पुढच्या एका सुलतानाच्या, फिरोझ शाहच्या, कारकिर्दीत मूडकुलमध्ये सुरू होते. विजयनगरच्या राजांना आता तो देव राय म्हणतो; सेवेल यांच्या मते ते पहिले देवराय होते. त्या गावात एक सोनार राहत होता. त्याची मुलगी, नेहाल, “इतकी अप्रतिम सुंदर होती, की तिला परिपूर्ण करण्यासाठी निसर्गाने आपली सारी कला पणाला लावली असे वाटे”. ती लहान असताना आईवडिलांनी तिचा वाङ्निश्चय करायचे ठरवले, तेव्हा तिने थोडे थांबायची विनवणी केली. बनारसच्या यात्रेहून परतलेले एक वृद्ध ब्राह्मण तिच्या वडिलांच्या घरी उतरले. त्यांनी तिला आपली मुलगी मानले, आणि अठरा महिने तिला गाणे आणि नृत्य शिकवले. तिला राजघराण्यातली स्त्री करायचे, हे त्यांनी पहिल्यापासूनच योजले होते. ते विजयनगरला गेले, आणि देव राय यांच्यापुढे तिची भरभरून स्तुती केली. राजांनी त्यांना भरघोस भेटी देऊन परत पाठवले, आणि ‘रानी’ ही पदवी देण्याचे वचन दिले. तिचे आईवडील आनंदाने हरखून गेले. त्यांनी तिच्या गळ्यात रत्नजडित सोन्याचा हार घालायचा प्रयत्न केला. तो हार म्हणजे वाङ्निश्चयाचे चिन्ह; एकदा घातला, की तो वाङ्निश्चय मोडता येत नसे. तिने तो नाकारला. विजयनगरच्या अंतःपुरात जी शिरते, तिला आपली अगदी जवळची माणसेही पुन्हा कधी दिसत नाहीत, ती म्हणाली; आणि त्यांच्यापासून मी कायमची दुरावणार नाही. आईवडिलांनी माघार घेतली, आणि त्या वृद्ध ब्राह्मणांना घरी परत पाठवले. आपण एक दिवस इस्लामच्या एखाद्या राजपुत्राची पत्नी होणार, असे आपल्याला फार दिवसांपासून वाटत आले आहे, असे तिने त्यांना सांगितले.
फिरिश्तामधील बहमनी युद्धे
धाड
देव राय संतापले. ती सुलतानाच्या मुलखाच्या ऐन मध्यात राहत होती, तरीही तिला बळजबरीने मिळवायचे त्यांनी ठरवले. अधिकाऱ्यांचे न ऐकता त्यांनी आपले पाच हजार उत्तम घोडेस्वार रात्रंदिवस दौडत मूडकुलला धाडले. त्यांनी त्या मुलीला आणि तिच्या सगळ्या कुटुंबाला, कोणालाही इजा न करता, आपल्याकडे घेऊन यायचे होते. ते येत असल्याची बातमी त्यांच्या आधीच पोचली, आणि मुलखातले लोक पळून गेले; नेहालचे कुटुंबही त्यांच्यात होते. घोडेस्वार हात हलवत परतले, आणि वाटेत नगरे आणि गावे उद्ध्वस्त करत गेले. प्रांताच्या सुभेदाराला त्यांनी एकदा मागे रेटले. कुमक मिळाल्यावर त्याने त्यांना बेसावध गाठले, आणि नदी पुन्हा पार करण्याआधीच त्यांचा धुव्वा उडवला; त्यांची दोन हजार माणसे पडली. फिरोझ शाह विजयनगरवर चालून गेला. त्याच्या माणसांनी काही रस्ते घेतले, पण कर्नाटकी पायदळाने त्यांना हुसकावून लावले. सुलतानाच्या हाताला एक बाण लागला; तो घोड्यावरून उतरला नाही, बाण उपसून त्याने जखमेला कापड बांधले. चार महिने त्याने देव राय यांना त्यांच्या नगरापुढे रोखून धरले, आणि त्यांचे हल्ले मोठ्या कत्तलीने परतवले. इकडे त्याच्या भावाने कर्नाटकातली सर्वांत श्रीमंत नगरे उद्ध्वस्त केली, आणि सुमारे साठ हजार हिंदू कैदी, पुरुष आणि स्त्रिया, घेऊन तो परतला. त्याच्या अधिकाऱ्यांनी बंकापूर घेतले. देव राय यांनी माळवा, खानदेश आणि गुजरातकडे मदत मागितली; कोणीच आले नाही.
फिरिश्तामधील बहमनी युद्धे
जरीच्या पायघड्या
देव राय यांनी तहाची याचना केली. त्यांनी आपली मुलगी सुलतानाला द्यायची, आणि तिच्या आंदणात बंकापूर. शिवाय दहा लाख होन, पाच मण मोती, पन्नास हत्ती, आणि दोन हजार गुलाम: गायक, नर्तक आणि वादक. कर्नाटकच्या राजांनी आपल्या मुली आपल्या जातीबाहेर कधीच दिल्या नव्हत्या; पण नाइलाजाने देव राय यांना मान तुकवावी लागली. चाळीस दिवस नगर आणि छावणी यांच्यामधल्या चौदा मैलांच्या वाटेवर दुतर्फा दुकानांच्या राहुट्या लागल्या होत्या. सुलतान आपल्या वधूसह भेटीला आला, तेव्हा वेशीपासून राजवाड्यापर्यंतच्या सहा मैलांवर जरीची, मखमलीची आणि साटीनची वस्त्रे अंथरली होती. चांदीची फुले उधळणाऱ्या मुलामुलींच्या रांगांमधून दोघे राजे बरोबरीने घोड्यावरून आत आले. तीन दिवसांच्या मेजवान्यांनंतर देव राय सुलतानाबरोबर त्याच्या छावणीकडे चार मैल गेले. ते पूर्ण वाट आले नाहीत, म्हणून सुलतान दुखावला, आणि एक दिवस याचा सूड घेईन, असे म्हणाला. ते देव राय यांच्या कानी गेले; त्यांनी अपमानकारक शब्दांत उत्तर दिले, आणि वैर चालूच राहिले. राजधानीत परतल्यावर फिरोझ शाहने त्या सोनाराच्या मुलीला बोलावणे पाठवले; तिच्याचसाठी तर हे युद्ध सुरू झाले होते. तिचे सौंदर्य ऐकले होते त्याहूनही अधिक निघाले. तिच्याशी लग्न करायला आपण फार म्हातारे आहोत, असे सुलतानाला वाटले. त्याने तिच्या आईवडिलांना भरघोस भेटी आणि त्यांच्याच मुलखात जमिनी दिल्या, आणि तिचे लग्न आपला मुलगा हसन खान याच्याशी लावून दिले. मोठ्या आनंदोत्सवात आणि राजेशाही समारंभांत सोनाराच्या मुलीचे लग्न झाले. ही कथा पुढील ग्रंथांवरून सांगितली आहे: फिरिश्ता, ‘हिस्टरी ऑफ द राइज ऑफ द महोमेडन पॉवर इन इंडिया’, भाषांतर जॉन ब्रिग्ज, खंड २ (१८२९), पृष्ठे ३०८-३१९, ३२९-३३९ आणि ३८०-३८७; आणि रॉबर्ट सेवेल, ‘अ फरगॉटन एम्पायर (विजयनगर)’ (१९००), पृष्ठे ३६ आणि ५७. फिरिश्ताची पहिली कथा त्या खिदमतगार मुलाच्या, मुल्ला दाऊद बिदरीच्या, ‘तोहफत-उस-सलातीन’मधून आली आहे; ब्रिग्ज तिचे वर्ष हिजरी ७६७ देतात, आणि तिसऱ्या युद्धाचे हिजरी ८०९, म्हणजे इ.स. १४०६. फिरिश्ताच्या मते बहमनींचा वरचष्मा केवळ शौर्यामुळे टिकला, कारण विजयनगरचे राजे सत्तेत, संपत्तीत आणि मुलखाच्या विस्तारात त्यांच्यापेक्षा कितीतरी पुढे होते. ब्रिग्ज यांच्या मते फिरिश्ताचे दक्षिणेचे ज्ञान “अत्यंत अपुरे” होते: राजांकडे म्हैसूरपलीकडे काहीच नव्हते, आणि इथला रामेश्वर म्हणजे बहुधा गोव्याच्या दक्षिणेचा केप रामास. सेवेल यांच्या पाठात नेहाल एका शेतकऱ्याची मुलगी आहे.