हरिपाठ
ज्ञानदेवांचा हरिपाठ
॥ हरिपाठ ॥
संत ज्ञानेश्वर हे तेराव्या शतकातील महाराष्ट्राचे संत आणि कवी. परंपरेनुसार त्यांचा जन्म १२७५ साली झाला. १२९६ साली, अगदी तरुण वयात, त्यांनी पुण्याजवळ इंद्रायणीच्या काठी आळंदी येथे समाधी घेतली. समाधी घेणे म्हणजे संताने देवात कायमचे विलीन होणे. भगवद्गीतेवरील ओवीबद्ध मराठी टीका, ज्ञानेश्वरी, त्यांनीच लिहिली. त्यांचे थोरले बंधू निवृत्तिनाथ हे त्यांचे गुरू. विठ्ठलाचे भक्त वारकरी त्यांना प्रेमाने माऊली म्हणतात, आणि दरवर्षी त्यांची पालखी वारीत आळंदीहून पंढरपूरला नेतात. हरिपाठ म्हणजे हरीचा पाठ. ही २७ अभंगांची एक माळ आहे. वारकरी रोज सायंकाळी घरी, मंदिरात आणि वारीच्या वाटेवर हरिपाठ म्हणतात. त्याचा विषय एकच आहे: देवाचे नाम. कर्मकांड, योग, तीर्थयात्रा आणि विद्या या सर्वांहून हरिपाठ एकाच गोष्टीला श्रेष्ठ मानतो, ती म्हणजे हरीचे नाम घेणे. हे अभंग ज्ञानेश्वरी लिहिणाऱ्या ज्ञानेश्वरांचेच, असे परंपरा मानते, आणि हे पुस्तकही तीच परंपरा अनुसरते. येथे ते २७ अभंग आहेत. त्यांच्यानंतर म्हटला जाणारा २८वा समारोपाचा अभंगही येथे आहे; जुन्या छापील आवृत्त्या तो नंतरची भर मानतात. प्रत्येक अभंगासोबत त्याचा अर्थ दिला आहे.