हरिपाठ
सारासार विचार हरिपाठ
त्रिगुण असार निर्गुण हें सार । सारासार विचार हरिपाठ ॥१॥ सगुण निर्गुण गुणाचें अगुण । हरिवीण मन व्यर्थ जाय ॥२॥ अव्यक्त निराकार नाहीं त्या आकार । जेथोनि चराचर हरिसी भजे ॥३॥ ज्ञानदेवा ध्यानीं रामकृष्ण मनीं । अनंत जन्मोनी पुण्य होय ॥४॥
सारी प्रकृती तीन गुणांनी विणलेली आहे, आणि या त्रिगुणांत काही सार नाही. त्यांच्या पलीकडे असलेले निर्गुण, म्हणजे कोणताही गुण नसलेला परमेश्वर, तेच खरे सार आहे. सार कोणते आणि असार कोणते, हे ओळखण्याचा मार्ग म्हणजे हरिपाठ. देव सगुणही आहे, रूप आणि गुण असलेला. तो निर्गुणही आहे: प्रत्येक गुणाच्या मुळाशी असूनही स्वतः गुणांपलीकडे असलेला. हरीविना मन वाया जाते. तो अव्यक्त आहे, निराकार आहे; त्याला कोणताही आकार नाही. जे जे चालते आणि जे जे स्थिर आहे, ते सारे चराचर त्याच्यापासूनच आले. त्या हरीला भजा. ज्ञानदेवांच्या ध्यानात आणि मनात रामकृष्ण आहेत. असे रामकृष्ण मनात वसणे, हे अनंत जन्मांत साठलेल्या पुण्याचे फळ आहे. गीतेत (१४.५) श्रीकृष्ण अर्जुनाला हे तीन गुण सांगतात: सत्त्व, रज आणि तम. ते प्रकृतीतून जन्मतात, आणि देहात राहणाऱ्या जीवाला देहाशी बांधून ठेवतात.