संत कबीर · कर्मकांड, जात आणि पंथ यांपलीकडे
घर न सोडता योग
अवधू भूले को घर लावै सो जन हमको भावे घर में जोग भोग घर ही में घर तज बन नहिं जावै घर में जुक्त मुक्त घर ही में जो गुरु अलख लखावै सहज सुन्न में रहै समाना सहज समाधि लगावै उन्मनि रहै ब्रह्म को चीन्है परम तत्व को ध्यावै सुरत-निरत सों मेल करके अनहद नाद बजावै घर में बसत बस्तु भी घर है घर ही बस्तु मिलावै कहैं कबीर सुनो हो अवधू ज्यों का त्यों ठहरावै॥
अवधूत म्हणजे सगळे नियम मागे टाकून फिरणारा संन्यासी. त्याला कबीर सांगतात: वाट चुकलेल्याला जो घरी परत आणतो, तो माणूस मला प्रिय आहे. योग घरातच आहे, आणि जगण्याचा भोगही घरातच; असा माणूस घर सोडून वनात जात नाही. गुरूंनी अलख, म्हणजे डोळ्यांना न दिसणारा देव, दाखवला, तर देवाशी मीलनही घरात आहे आणि मुक्तीही घरात आहे. कसलाही ताण न घेता तो शून्यात विरून राहतो; शून्य म्हणजे विचारांपलीकडची शांत पोकळी. सहज समाधी त्याला आपोआप लागते. तो उन्मनी अवस्थेत, मनाच्या कल्लोळापलीकडे राहतो, ब्रह्म ओळखतो आणि परमतत्त्वाचे ध्यान करतो. त्याचे मन देवाकडे लागलेले असते, आणि त्याच वेळी त्याच्यात बुडूनही गेलेले असते. आपल्या आत तो अनाहत नाद जागवतो; कोणाचा हात न लागता वाजणारे ते आतले संगीत. घरात राहतानाच त्याला कळते, की तो शोधतो आहे ती वस्तूही घरातच आहे; घरच ती वस्तू त्याला मिळवून देते. अवधूता, ऐक: त्याला काहीही बदलावे लागत नाही; तो आहे तसाच स्थिर राहतो.