संत कबीर · प्रेम आणि विरह
विरहिणीचा चरखा
चरखा चलै सुरत बिरहिन का काया नगरी बनी अति सुंदर, महल बना चेतन का सुरत भँवरी होत गगन में, पीढ़ा ज्ञान रतन का महीन सूत बिरहिन कातें, माँझा प्रेम भगति का कहैं कबीर सुनो भाई साधो, माला गूंथौं दिन-रैन का पिया मोर आइहैं पगा राखिहैं, आँसू भेंट दैहौं नैन का
चरखा फिरतो आहे, आणि तो चालवणारी सुरत आहे, म्हणजे देवाकडे लावलेले चित्त. कबीर तिला विरहिणीच्या रूपात पाहतात; प्रिय दूरदेशी गेल्याने ती झुरते आहे. देहाची नगरी फार सुंदर बांधली आहे, आणि तिच्यात जाणिवेचा महाल उभा आहे. ध्यान करणाऱ्याला आत सापडणाऱ्या मौनाच्या गगनात सुरत गोल गोल फेऱ्या घेते. ज्या पाटावर बसून ती कातते, तो पाट ज्ञानाच्या रत्नाचा आहे. ही विरहिणी अगदी बारीक सूत कातते. धागा मजबूत व्हावा म्हणून कातणारे त्याला खळ लावतात; हिच्या धाग्याला प्रेमभक्तीची खळ आहे. कबीर साधू भावांना सांगतात: मी दिवस-रात्रींची माळ गुंफते आहे. माझा प्रिय येईल आणि इथे पाऊल ठेवील, तेव्हा माझ्या डोळ्यांतले अश्रू मी त्याला भेट म्हणून देईन.