संत कबीर · मन, अहंकार आणि माया
कापसात गुंडाळलेली आग
माया के झक जग जरे, कनक कामिनी लाग। कहहिं कबीर कस बाँचिहो, रुई लपेटी आग॥
सारे जग मायेच्या ज्वाळांत होरपळते आहे. माया म्हणजे मनाला लालूच दाखवणारा जगाचा रंगीत देखावा. कांचन आणि कामिनी, म्हणजे सोने आणि स्त्री, यांना जग बिलगून बसले आहे; म्हणून ते होरपळते. कबीर विचारतात, तू वाचणार तरी कसा? ही तर कापसात गुंडाळलेली आग आहे. कापूस आगीला क्षणभरही थोपवू शकत नाही; तो लगेच पेट घेतो आणि जळून जातो. कबीरांच्या काळातले संत प्रत्येक साधकाला कांचन आणि कामिनी या दोन मोहांपासून सावध करत. ही दोन्ही जवळ बाळगणाऱ्या माणसालाच कबीर इथे हा प्रश्न विचारत आहेत.