संत कबीर · मन, अहंकार आणि माया
घर सुटले, माया सुटेना
अवधू, माया तजी न जाई गिरह तज के बस्तर बांधा बस्तर तज के फेरी काम तजे तें क्रोध न जाई क्रोध तजे तें लोभा लोभ तजे अहंकार न जाई मान-बड़ाई-सोभा मन बैरागी माया त्यागी शब्द में सुरत समाई कहैं कबीर सुनो भाई साधो यह गम बिरले पाई
हे गीत एका अवधूताला उद्देशून आहे; अवधूत म्हणजे कोणत्याही बंधनात न अडकलेला, फिरता संन्यासी. गीत त्याला सांगते: माया सोडू म्हटले तरी सुटत नाही. माणूस काहीही सोडून देवो, जगाची त्याच्या मनावरची पकड ढिली होत नाही. तो घर सोडतो, आणि साधूचे वस्त्र अंगाला बांधतो. मग ते वस्त्रही सोडतो, आणि रस्त्याला लागतो; गावोगाव भटकत राहतो. विकारही असेच जातात: एक गेला, की दुसरा त्याच्या पाठोपाठ हजर असतो. कामवासना सोडली, तर क्रोध जात नाही. क्रोध सोडला, तर लोभ येऊन बसतो. लोभ सोडला, तरी अहंकार जात नाही: मान, मोठेपणा आणि चार लोकांत नाव मिरवण्याची भूक उरतेच. मनच जेव्हा वैरागी होते आणि मायेला सोडते, तेव्हा माणसाची सुरत, म्हणजे त्याचे अवघे चित्त, शब्दात विरून जाते. इथे शब्द म्हणजे देवाचे नाम. ते माणसाच्या स्वतःच्याच अंतरात घुमत असते, आणि सद्गुरू ते ऐकायला शिकवतात. कबीर आपल्या साधू बांधवांना सांगतात, ही अवस्था फार थोड्यांनाच लाभते.