संत कबीर · मन, अहंकार आणि माया
पाताळात दडलेली नागीण
माया जग साँपिनि भई, विष ले पैठि पताल। सब जग फंदे फंदिया, चले कबीरू काछ॥
माया म्हणजे माणसाला घट्ट धरून ठेवणारी जगाची झगमग. ही माया जगासाठी नागीण झाली आहे. आपले विष घेऊन ती खाली पाताळात जाऊन बसली आहे. साऱ्या जगाला तिने आपल्या पाशांत जखडले आहे. पण कबीरांनी धोतराचा काचा मारला, आणि कशातही न अडकता ते आपल्या वाटेने निघून गेले. साप नजरेआड, धरतीखालच्या पाताळात राहतात, अशी जुनी समजूत आहे. कठीण वाटेला निघणारा माणूस धोतर असे मागे खोचून घेतो, म्हणजे कुठलेही सुटे टोक वाटेत कशात अडकत नाही.