मनाचे श्लोक
दिवसाचा पहिला शब्द राम
प्रभाते मनीं राम चिंतीत जावा । पुढें वैखरी राम आधीं वदावा । सदाचार हा थोर सांडूं नये तो । जनीं तोचि तो मानवीं धन्य होतो ॥
पहाटे मनाने रामाचे चिंतन करावे, मन त्याच्यातच रमू द्यावे. मग जिभेवर येणारा पहिला शब्द, इतर कोणत्याही शब्दाआधी, राम असावा. सदाचार ही मोठी गोष्ट आहे; तो कधीही हातचा सुटू देऊ नये. जो सदाचार सांभाळतो, तोच माणूस लोकांत खरा धन्य होतो. दिवसाला एक क्रम असतो, आणि तो समर्थ येथे लावून देतात: आधी विचारात राम, मग जिभेवर राम, आणि त्यानंतर दिवसभराचे बाकीचे बोलणे. या बोलण्यासाठी समर्थ ‘वैखरी’ हा शब्द वापरतात. वैखरी म्हणजे मोठ्याने उच्चारलेली वाणी. पहिल्या श्लोकातल्या चार वाणींपैकी ही शेवटची. या चार वाणी मूक उगमापासून सुरू होतात; मग आतून दिसलेला शब्द, मग मनात घडलेला शब्द, आणि शेवटी तोंडाने बोललेला शब्द. हा पहिला चरण समर्थांना फार महत्त्वाचा वाटला. पुढे ६७ ते ७६ या दहा श्लोकांचे त्यांनी त्याला ध्रुपद केले; त्या प्रत्येक श्लोकाचा शेवट याच ओळीने होतो: “प्रभाते मनीं राम चिंतीत जावा.”