निवडक दासबोध ओव्या · Brahman, Maya and the Self
दुःस्वप्न उदंड देखिलें · दासबोध १५.१०.२६-२८
दुःस्वप्न उदंड देखिलें । जागें होतां लटिकें जालें । पुन्हां जरी आठवलें । तरी तें मिथ्या ॥ २६ ॥ प्रारब्धयोगें देह असे । असे अथवा नासे । विचार अंतरीं बैसे । चळेना ऐसा ॥ २७ ॥ बीज अग्नीनें भाजलें । त्याचें वाढणें खुंटलें । ज्ञात्यास तैसे जालें । वासनाबीज ॥ २८ ॥
झोपेत खूप भयंकर स्वप्न पाहिले, तरी जागे होताच ते खोटे ठरते. नंतर पुन्हा आठवले, तरी ते मिथ्याच असते. ज्ञान्याचेही तसेच, असे समर्थ सिद्धांताच्या या समासात सांगतात. ज्ञान्याचा देह प्रारब्धामुळे असतो. प्रारब्ध म्हणजे आधीच्या कर्मांचे, फळ द्यायला सुरुवात झालेले संचित. तो देह राहो, किंवा नाश पावो, ज्ञान्याच्या अंतरात बसलेला विचार ढळत नाही. बी अग्नीत भाजले, की त्याचे वाढणे खुंटते. ज्ञान्याचे वासनांचे बीजही तसेच भाजले गेलेले असते.