निवडक दासबोध ओव्या · Brahman, Maya and the Self
माया दिसे ब्रह्म दिसेना · दासबोध ६.५.४
माया दिसे ब्रह्म दिसेना । माया भासे ब्रह्म भासेना । माया नासे ब्रह्म नासेना । कल्पांतकाळीं ॥ ४॥
श्रोते विचारतात, माया आणि ब्रह्म म्हणजे काय? माया म्हणजे डोळ्यांना दिसणारे, मनाला जाणवणारे हे नाना रूपांचे जग; ब्रह्म म्हणजे सर्वांच्या मुळाशी असलेले एकमेव, निर्गुण सत्य. समर्थ त्या दोहोंची जोडीजोडीने तुलना करून उत्तर देतात. माया दिसते, ब्रह्म दिसत नाही. माया भासते, ब्रह्म भासत नाही. कल्पांताच्या वेळी, म्हणजे सृष्टीच्या प्रलयात सारे विश्व लयाला जाते तेव्हा, माया नाश पावते, ब्रह्म नाश पावत नाही. पुढच्या ओव्यांत समर्थ हीच तुलना पुढे चालवतात. माया उपजते आणि मरते; ब्रह्म उपजत नाही, मरत नाही. माया फुटते, विटते; ब्रह्म तसे होत नाही. माया नाना रूपे धरते; ब्रह्म अरूप आहे.