निवडक दासबोध ओव्या · Brahman, Maya and the Self
वटबीजीं असे वाड · दासबोध १०.९.२-३
वटबीजीं असे वाड । फोडून पाहातां न दिसे झाड । नाना वृक्षांचे जुंबाड । बीजापासून होती ॥ २ ॥ तैसी बीजरूप मुळमाया । विस्तार जाला तेथुनियां । तिचें स्वरूप शोधुनियां । बरें पाहावें ॥ ३ ॥
वडाचे बीज फोडून पाहिले, तर आत झाड दिसत नाही. तरी एवढा मोठा वृक्ष त्यात असतो, आणि नाना वृक्षांची दाट झाडी त्या एका बीजापासूनच होते. तशीच मूळमाया बीजरूप आहे, असे समर्थ सांगतात. माया म्हणजे जगातल्या अनेक वस्तू दाखवणारी शक्ती; मूळमाया म्हणजे सृष्टी उलगडण्यापूर्वीचे तिचे पहिले, सूक्ष्म स्फुरण. हा सारा विस्तार तिच्यापासूनच झाला. म्हणून तिचे स्वरूप शोधून नीट पाहावे. हा समास सृष्टीच्या आरंभाचा विचार करतो. आकाशात वायू निर्माण होतो, तशी ब्रह्मात, सर्वांच्या मुळाशी असलेल्या एकमेव सत्यात, मूळमाया निर्माण झाली, असे समर्थ आधीच्या ओवीत सांगतात.