निवडक दासबोध ओव्या · The Guru and the Seeker
म्हणोनि ज्ञान वैराग्य आणि भजन · दासबोध ५.२.५२-५३
म्हणोनि ज्ञान वैराग्य आणि भजन । स्वधर्मकर्म आणि साधन । कथा निरूपण श्रवण मनन । नीति न्याये मर्यादा ॥ ५२॥ यामधें येक उणें असे । तेणें तें विलक्षण दिसे । म्हणौन सर्वहि विलसे । सद्गुरुपासीं ॥ ५३॥
गुरूच्या लक्षणांच्या या समासात समर्थ सांगतात, खऱ्या सद्गुरूच्या अंतरात शुद्ध ब्रह्मज्ञान असते आणि बाहेर निष्ठेचे भजन. उपासनेचा आधार नसेल तर परमार्थ निराधार होतो, आणि कर्म सुटले की आचार भ्रष्ट होतो, असे ते आधीच्या ओवीत म्हणतात. म्हणून सद्गुरूत असायला हवे ते सारे समर्थ एकत्र सांगतात. ते असे: ज्ञान आणि वैराग्य, भजन, स्वधर्माचे कर्म आणि साधना, देवाच्या कथा आणि त्यांचे निरूपण, श्रवण आणि मनन, नीती, न्याय आणि मर्यादा. यांतले एक जरी उणे असले, तरी ते विसंगत दिसते. म्हणून हे सारे सद्गुरूजवळ एकत्र शोभून दिसते. पुढे ते सांगतात, साधनेविना उभा केलेला परमार्थ लगेच पुन्हा ढासळतो.