निवडक दासबोध ओव्या · This Book and This Life
बहुतां जन्माचे अंतीं · दासबोध ८.७.१८-२०
बहुतां जन्माचे अंतीं । होये नरदेहाची प्राप्ती । येथें न होतां ज्ञानें सद्गती । गर्भवस चुकेना ॥ १८ ॥ गर्भवास नरदेहीं घडे । ऐसें हें सर्वथा न घडे । अकस्मात भोगणें पडे । पुन्हा नीच योनी ॥ १९ ॥ ऐसा निश्चयो शास्त्रांतरीं । बहुतीं केला बहुतांपरीं । नरदेह संसारीं । परम दुल्लभ असे ॥ २० ॥
मोक्षाच्या लक्षणांच्या या समासात समर्थ आधी अज्ञानी माणसाची थट्टा करतात. तो जुने वस्त्र आणि एक तांब्याचे नाणे दान करतो, आणि पुढच्या जन्मी त्याचे कोटिपट फळ मिळेल, अशी आशा धरतो. त्यानंतर ते नरदेहाचे खरे मोल सांगतात. अनेक जन्मांच्या शेवटी नरदेहाची प्राप्ती होते. या जन्मात ज्ञानाने सद्गती, म्हणजे जन्ममरणातून सुटका, झाली नाही, तर पुन्हा गर्भवास चुकत नाही. आणि पुढचा गर्भवास नरदेहातच होईल, असे मुळीच ठरलेले नसते. अचानक पुन्हा नीच योनीत, म्हणजे खालच्या प्राण्यांच्या जन्मात, जाऊन भोगावे लागते. अनेकांनी अनेक प्रकारे शास्त्रांत हाच निश्चय केला आहे: या संसारात नरदेह परम दुर्लभ आहे.