निवडक दासबोध ओव्या · This Book and This Life
ब्राह्मण बुद्धिपासून चेवले · दासबोध १४.७.३१-३२
ब्राह्मण बुद्धिपासून चेवले । आचारापासून भ्रष्टले । गुरुत्व सांडून जाले । शिष्य शिष्यांचे ॥ ३१ ॥ कित्येक दावलमलकास जाती। कित्येक पीरास भजती । कित्येक तुरुक होती । आपले इछेनें ॥ ३२ ॥
या समासात समर्थ आपल्या काळाच्या युगधर्माचे, म्हणजे कलियुगात चाललेल्या रीतीचे चित्र रेखाटतात. आपल्या लोकांची विद्या आणि श्रद्धा ढासळत चालली आहे, याचा हा विलाप आहे. ब्राह्मण हा सर्व वर्णांचा गुरू, असे शास्त्रवचन त्यांनी याच्या आधी सांगितले आहे. पुढे ते खेद करतात की राज्य म्लेंच्छांनी नेले आणि गुरुपद कुपात्रांनी. समर्थ म्हणतात, ब्राह्मण बुद्धीपासून ढळले, आचारापासून भ्रष्ट झाले. गुरुपद सोडून ते शिष्य झाले, तेही शिष्यांचे शिष्य. कित्येक दावलमलिकाकडे जातात; हे त्या काळी हिंदूंमध्येही लोकप्रिय असलेले एक सूफी स्थान होते. कित्येक पीराला, म्हणजे दर्ग्यात पूजल्या जाणाऱ्या मुसलमान संताला भजतात. आणि कित्येक आपल्या इच्छेने मुसलमान होतात. मूळ ओवीत मुसलमानांसाठी तुरुक हा त्या काळचा शब्द आहे.