निवडक दासबोध ओव्या · Worldly Life Done Well
नरदेह हा स्वाधेन · दासबोध १.१०.२५
नरदेह हा स्वाधेन । सहसा नव्हे पराधेन । परंतु हा परोपकारीं झिजऊन । कीर्तिरूपें उरवावा ॥ २५॥
हा नरदेह, म्हणजे मनुष्यजन्म, आपल्या स्वतःच्या स्वाधीन आहे. तो सहसा दुसऱ्याच्या अधीन नसतो. पण तो परोपकारात झिजवावा, आणि कीर्तीच्या रूपाने मागे उरवावा, असे समर्थ सांगतात. नरदेहाची स्तुती करणाऱ्या या समासात समर्थ आधी सांगतात की संत, महंत, ऋषी, मुनी, योगी, तपस्वी हे सगळे नरदेहातच तसे झाले. पशुदेहात गती नाही, म्हणून परलोकाची प्राप्ती नरदेहातच होते. म्हणून नरदेह सर्व देहांत श्रेष्ठ. पुढच्या ओव्यांत ते स्वाधीनपणाचा अर्थ उलगडतात. घोडा, बैल, गाई, म्हशी, नाना पशू, स्त्रिया, दासी यांना दयेने मोकळे सोडले, तर कोणीतरी त्यांना धरून नेईल. नरदेह तसा नाही. इच्छा असेल तर जावे, नाहीतर राहावे; त्याला कोणी बंधनात घालू शकत नाही.