निवडक दासबोध ओव्या · Worldly Life Done Well
साक्षेप करितां कष्टती · दासबोध ११.३.११-१३
साक्षेप करितां कष्टती । परंतु पुढें सुरवाडती । खाती जेविती सुखी होती । येत्नेंकरूनी ॥ ११ ॥ आळस उदास नागवणा । आळस प्रेत्नबुडवणा । आळसें करंटपणाच्या खुणा । प्रगट करिती ॥ १२ ॥ म्हणौन आळस नसावा । तरीच पाविजे वैभवा । अरत्रीं परत्रीं जीवा । समाधान ॥ १३ ॥
नेटाने उद्योग करताना माणसे कष्टतात खरी, पण पुढे त्यांना सुबत्ता लाभते. प्रयत्नानेच ती खाऊनपिऊन सुखी होतात. आळस म्हणजे उदासीनता. आळस माणसाला नागवतो, त्याचे प्रयत्न बुडवतो, आणि करंटेपणाच्या, म्हणजे दुर्भाग्याच्या, खुणा उघड करतो. म्हणून आळस असूच नये. तरच वैभव प्राप्त होते, आणि जीवाला इहलोकी व परलोकी दोन्हीकडे समाधान लाभते, असे समर्थ सांगतात. शिकवणीच्या या समासात समर्थ आधी दाखवतात की घराला आग लागली असताना जो निवांत झोपतो, तो आत्मघातकी होय. आळसाचे फळ रोकडे असते: जांभया येतात आणि झोप लागते, आणि आळशी लोकांना तेच सुख वाटते. पुढच्या ओव्यांत ते कोणता प्रयत्न करावा ते सांगतात: पहाटे उठावे, काही पाठांतर करावे, आणि यथाशक्ती सर्वोत्तम परमेश्वराचे स्मरण करावे.