श्रीरामकृष्ण परमहंस · एक ईश्वर, अनेक नावे
पट्टीचा नर्तक
“तुम्ही विचारता, प्रत्येक कर्म जर देवच करवून घेतो, तर माझ्या पापांची जबाबदारी माझ्यावर कशी? दुर्योधनही असेच काहीसे म्हणाला होता: ‘हे प्रभो, तू माझ्या हृदयात राहतोस, आणि तू करवतोस तसे मी करतो.’ पण कर्ता एकटा देवच, आणि मी फक्त त्याचे साधन, असा ज्याचा खरोखर विश्वास असतो, त्याच्या हातून कोणतेही पाप घडू शकत नाही. पट्टीचा नर्तक कधी चुकीचे पाऊल टाकत नाही. “खरे तर, हृदय शुद्ध होईपर्यंत देव आहे यावरसुद्धा विश्वास बसत नाही.”
ते एका भक्ताला उत्तर देत होते, आणि बोलताना हसत होते. दुर्योधन हा महाभारतातल्या कौरव राजपुत्रांपैकी सर्वांत थोरला. त्याने स्वतःच्या चुलतभावांवर, पांडवांवर, अन्याय केला आणि स्वतःच्या घराण्याला युद्धात लोटले. एका प्रसिद्ध संस्कृत श्लोकात हे शब्द त्याच्या तोंडी घातले आहेत. त्यात तो म्हणतो: धर्म काय ते मला कळते, पण तो आचरावा असे वाटत नाही. अधर्म काय ते कळते, पण त्यापासून दूर होता येत नाही. हृदयात बसलेला प्रभू जसे करवतो, तसे मी करतो.