श्रीरामकृष्ण परमहंस · श्रीरामकृष्णांच्या बोधकथा
आंधळे आणि हत्ती
चार आंधळे
देवावरून भांडणाऱ्या लोकांविषयी श्रीरामकृष्णांनी ही गोष्ट सांगितली. चार आंधळे हत्ती पाहायला गेले. पहिल्याने हत्तीच्या पायाला हात लावला आणि तो म्हणाला, “हत्ती खांबासारखा आहे.” दुसऱ्याने सोंडेला हात लावला आणि तो म्हणाला, “हत्ती जाड काठीसारखा, सोट्यासारखा आहे.” तिसऱ्याने पोटाला हात लावला आणि तो म्हणाला, “हत्ती मोठ्या रांजणासारखा आहे.” चौथ्याने कानांना हात लावला आणि तो म्हणाला, “हत्ती सुपासारखा आहे.” मग हत्ती दिसतो कसा, यावरून त्यांच्यात वाद सुरू झाला. वाटेने जाणाऱ्या एका माणसाने त्यांना भांडताना पाहिले आणि विचारले, “कशावरून वाद चालला आहे?” त्यांनी त्याला सगळे सांगितले, आणि निवाडा करायला सांगितले. तो माणूस म्हणाला, “तुमच्यापैकी कोणीच हत्ती पाहिलेला नाही. हत्ती खांबासारखा नाही; त्याचे पाय खांबासारखे आहेत. तो पाण्याच्या मोठ्या रांजणासारखा नाही; त्याचे पोट रांजणासारखे आहे. तो सुपासारखा नाही; त्याचे कान सुपासारखे आहेत. तो जाड काठीसारखा किंवा सोट्यासारखा नाही; पण त्याची सोंड तशी आहे. हत्ती म्हणजे हे सगळे मिळून.” “तसेच,” श्रीरामकृष्ण म्हणाले, “ज्यांनी देवाची एकच बाजू पाहिलेली असते, ते एकमेकांशी भांडतात.”