श्रीरामकृष्ण परमहंस · श्रीरामकृष्णांच्या बोधकथा
गाय कोणी मारली?
आंब्याचे रोप
श्रीरामकृष्णांनी ही गोष्ट सांगितली. एक ब्राह्मण बाग तयार करत होता. रात्रंदिवस तो तिची निगा राखत असे. एके दिवशी एक गाय भटकत बागेत शिरली, आणि तिने आंब्याचे एक रोप खाऊन टाकले. ब्राह्मण ज्या झाडांची सगळ्यात जास्त काळजी घेत असे, त्यांपैकी ते एक होते. आपले आवडते रोप गाईने नष्ट केलेले पाहून ब्राह्मणाने तिला इतके मारले, की त्या माराने ती मेली. ब्राह्मणाने पवित्र गाईची हत्या केली, ही बातमी लवकरच वाऱ्यासारखी पसरली. हा ब्राह्मण स्वतःला वेदान्ती म्हणवत असे, म्हणजे खरा आत्मा शरीर नव्हे, ही शिकवण मानणारा. लोकांनी त्याच्यावर गोहत्येचा आरोप केला, तेव्हा त्याने तो नाकारला. “नाही, मी गाय मारलेली नाही,” तो म्हणाला. “हे माझ्या हाताने केले. हाताची देवता इंद्र आहे. तेव्हा गाय मारल्याचा दोष कोणाला लागत असेल, तर तो इंद्राला, मला नाही.”
गाय कोणी मारली?
म्हातारा ब्राह्मण
स्वर्गात बसलेल्या इंद्राने हे सगळे ऐकले. त्याने म्हाताऱ्या ब्राह्मणाचे रूप घेतले. मग तो बागेच्या मालकाकडे आला आणि म्हणाला, “महाराज, ही बाग कोणाची?” “माझी,” ब्राह्मण म्हणाला. “फार सुंदर बाग आहे,” इंद्र म्हणाला. “तुमचा माळी मोठा कुशल दिसतो. बघा, किती नेटकी, किती सुबक झाडे लावली आहेत त्याने!” “हो महाराज, तेही माझेच काम आहे,” ब्राह्मण म्हणाला. “झाडे माझ्या डोळ्यांदेखत, मी सांगितल्याप्रमाणे लावली आहेत.” “अस्सं! वा, तुम्ही फारच हुशार आहात,” इंद्र म्हणाला. “पण ही वाट कोणी आखली? फार छान आखली आहे, आणि बांधलीही नीटनेटकी आहे.” “हे सगळे मीच केले,” ब्राह्मण म्हणाला. मग इंद्राने हात जोडले. “या सगळ्या गोष्टी तुमच्या आहेत,” तो म्हणाला, “आणि या बागेतल्या सगळ्या कामाचे श्रेय तुम्ही घेता. मग गाय मारल्याचा दोष मात्र बिचाऱ्या इंद्राच्या माथी! हा त्याच्यावर अन्यायच आहे.”