श्रीरामकृष्ण परमहंस · श्रीरामकृष्णांच्या बोधकथा
घंटाकर्णाच्या कानांतल्या घंटा
अर्धा शिव, अर्धा विष्णू
एका माणसाला आपला देव सोडून बाकी प्रत्येक देवाचा द्वेष वाटे. श्रीरामकृष्णांनी त्याची ही गोष्ट सांगितली. एक माणूस शिवाची उपासना करत असे, पण इतर सगळ्या देवांचा द्वेष करत असे. एके दिवशी शिव त्याच्यापुढे प्रकट झाले आणि म्हणाले, “जोपर्यंत तू इतर देवांचा द्वेष करतोस, तोपर्यंत मी तुझ्यावर कधीच प्रसन्न होणार नाही.” पण तो माणूस बधला नाही. काही दिवसांनी शिव पुन्हा त्याच्यापुढे प्रकट झाले. या वेळी ते हरिहराच्या रूपात आले: त्यांच्या देहाची एक बाजू शिवाची होती, आणि दुसरी विष्णूची. हे पाहून तो माणूस अर्धा खूश झाला आणि अर्धा नाराज. त्याने शिवाच्या बाजूचीच पूजा केली, आणि विष्णूच्या बाजूला काहीच अर्पण केले नाही. आपल्या लाडक्या शिवाला पेटता धूप दाखवताना त्याने विष्णूची नाकपुडी काळजीपूर्वक दाबून बंद केली, म्हणजे त्या सुगंधाने विष्णू प्रसन्न होऊ नयेत. असे करण्याचे धाडसही त्याला झाले.
घंटाकर्णाच्या कानांतल्या घंटा
कानांत घंटा
तो माणूस मुळीच बधत नाही, हे पाहून शिव त्याच्यावर फार नाराज झाले, आणि लगेच त्याच्या नजरेसमोरून अदृश्य झाले. पण तो माणूस पूर्वीइतकाच हट्टी राहिला. मग गावातली मुले त्याच्या कानावर पडेल असे विष्णूचे नाव घेऊन त्याला चिडवू लागली. त्याला याचा राग येई, म्हणून त्याने कानांत दोन घंटा अडकवल्या. मुलांनी विष्णूची नावे पुकारायचा अवकाश, की तो घंटा वाजवी, म्हणजे ती नावे त्याच्या कानांवर पडू नयेत. आणि म्हणून त्याचे नाव घंटाकर्ण पडले. “त्याच्या कट्टरपणामुळे लोक आजही त्याचा तिरस्कार करतात,” श्रीरामकृष्ण म्हणाले. “आजसुद्धा दर वर्षी ठरलेल्या वेळी बंगालमधली पोरे त्याचा पुतळा सोट्याने फोडतात. आणि त्याची तीच लायकी आहे.”