श्रीरामकृष्ण परमहंस · श्रीरामकृष्णांच्या बोधकथा
लाकूडतोड्या, पुढे जा
चंदनाचे झाड
श्रीरामकृष्णांनी ही गोष्ट सांगितली. एक लाकूडतोड्या फार हलाखीत जगत होता. जवळच्या रानातून रोज लाकडाची एक मोळी आणून तो विकत असे. त्यातून मिळणारी थोडीफार कमाई, एवढेच त्याच्यापाशी होते. एकदा एक संन्यासी त्या रानातून चालला होता. त्याने लाकूडतोड्याला काम करताना पाहिले, आणि रानात आणखी पुढे, आणखी आत जायचा सल्ला दिला. त्यात लाकूडतोड्याचा फायदा होईल, असेही त्याने सूचकपणे सांगितले. संन्याशाने सांगितले तसे लाकूडतोड्याने केले. तो पुढे पुढे जात राहिला, आणि एका चंदनाच्या झाडापाशी पोचला. त्याला फार आनंद झाला. उचलता येतील तितके चंदनाचे ओंडके त्याने नेले, बाजारात विकले, आणि चांगला नफा कमावला. मग तो विचार करू लागला: त्या भल्या संन्याशाने चंदनाविषयी त्याला काहीच का सांगितले नाही? फक्त रानात आणखी पुढे, आणखी आत जा, एवढेच का सांगितले?
लाकूडतोड्या, पुढे जा
पुढे, आणखी पुढे
म्हणून दुसऱ्या दिवशी तो चंदनाच्याही पुढे गेला, आणि शेवटी त्याला एक तांब्याची खाण सापडली. उचलता येईल तितके तांबे त्याने घेतले, बाजारात विकले, आणि त्यातून भरपूर पैसा कमावला. त्याच्या पुढच्या दिवशी तो तांब्याच्या खाणीपाशी थांबला नाही. साधूने सांगितले होते, तसा तो आणखी पुढे गेला, आणि त्याला चांदीची खाण सापडली. उचलता येईल तितकी चांदी त्याने घेतली, ती सगळी विकली, आणि आणखी जास्त पैसा कमावला. असे रोज पुढे, आणखी पुढे जात जात तो सोन्याच्या आणि हिऱ्यांच्या खाणींपर्यंत पोचला, आणि शेवटी खूप श्रीमंत झाला. “खऱ्या ज्ञानाची तळमळ असलेल्या माणसाचेही असेच असते,” श्रीरामकृष्ण म्हणाले. “काही असामान्य, अलौकिक शक्ती मिळाल्यावर तो वाटेत थांबला नाही, तर शेवटी सत्याच्या शाश्वत ज्ञानाने तो खऱ्या अर्थाने श्रीमंत होतो.”