श्रीरामकृष्ण परमहंस · श्रीरामकृष्णांच्या बोधकथा
मुलाचा नैवेद्य
पुजाऱ्याचा मुलगा
श्रीरामकृष्णांनी ही गोष्ट सांगितली. एक ब्राह्मण पुजारी होता. तो एका कुटुंबाच्या घरातल्या देवघरात पूजा करत असे. एकदा तो बाहेरगावी गेला, आणि पूजेचे काम त्याने आपल्या मुलावर सोपवले. देवघरातल्या देवाच्या मूर्तीला रोज नैवेद्य दाखवत असत. रोजचा नैवेद्य मूर्तीसमोर ठेवायचा, आणि देव तो खातील हे पाहायचे, असे पुजाऱ्याने मुलाला सांगितले. वडिलांनी सांगितले तसे मुलाने केले. त्याने नैवेद्य मूर्तीसमोर ठेवला, आणि तो गप्प बसून वाट पाहू लागला. पण मूर्ती काही बोलली नाही, की तिने काही खाल्ले नाही. मुलगा बराच वेळ पाहत राहिला. देव देव्हाऱ्यातून खाली उतरतील, नैवेद्यासमोर बसतील आणि तो खातील, असा त्याचा पक्का विश्वास होता. मग त्याने प्रार्थना केली, “देवा, ये आणि जेव. फार उशीर होतो आहे. मला आता आणखी थांबता येणार नाही.” पण देव काहीच बोलले नाहीत. मग मुलगा रडू लागला. तो म्हणाला, “देवा, तू नैवेद्य खाशील हे पाहायला बाबांनी मला सांगितले आहे. तू का येत नाहीस? बाबांकडे तू येतोस, आणि त्यांचा नैवेद्य खातोस. मी असे काय केले आहे, की तू माझ्याकडे येऊन माझा नैवेद्य खात नाहीस?” तो धाय मोकलून बराच वेळ रडला. मग त्याने वर आसनाकडे पाहिले, तर देव माणसाच्या रूपात नैवेद्य खात आहेत, असे त्याला दिसले. पूजा आटोपून मुलगा बाहेर आला, तेव्हा घरातली माणसे त्याला म्हणाली, “पूजा झाली असेल, तर नैवेद्य बाहेर घेऊन ये.” “हो,” मुलगा म्हणाला, “पण देवाने सगळे खाल्ले.” ती माणसे थक्क झाली. “काय म्हणालास?” त्यांनी विचारले. मुलाने अगदी निरागसपणे पुन्हा सांगितले, “अहो, मी ठेवलेले सगळे देवाने खाल्ले.” मग ती माणसे देवघरात गेली, आणि रिकामी ताटे पाहून अवाक होऊन उभी राहिली. “खऱ्या श्रद्धेचे आणि खऱ्या तळमळीचे बळ हे असे असते,” श्रीरामकृष्ण म्हणाले.