श्रीरामकृष्ण परमहंस · श्रीरामकृष्णांच्या बोधकथा
सापाचा फूत्कार
साधू आणि साप
श्रीरामकृष्णांनी ही गोष्ट सांगितली. एका ठिकाणी एक साप राहत असे. त्या वाटेने जायची कोणाचीही हिंमत होत नसे, कारण जो जाई त्याला तो तिथल्या तिथे चावून मारत असे. एकदा एक साधू त्या वाटेने आला, आणि साप त्याला चावायला त्याच्यामागे धावला. पण जवळ येताच साधूच्या सौम्यतेपुढे तो दबून गेला, आणि त्याचा सगळा उग्रपणा नाहीसा झाला. सापाला पाहून साधू म्हणाला, “काय रे मित्रा, मला चावायचे आहे का तुला?” साप शरमला, आणि काहीच बोलला नाही. मग साधू म्हणाला, “ऐक मित्रा, आजपासून कोणालाही इजा करू नकोस.” सापाने मान लववून होकार दिला. साधू आपल्या वाटेने निघून गेला, आणि साप आपल्या बिळात गेला. तेव्हापासून तो निष्पाप, निर्मळ जीवन जगू लागला, आणि त्याने कधीही कोणाला इजा करण्याचा प्रयत्न केला नाही.
सापाचा फूत्कार
सापाचे हाल
काही दिवसांतच आसपासच्या सगळ्या लोकांना वाटू लागले की या सापाचे विष गेले आहे, तो आता धोकादायक राहिलेला नाही. म्हणून सगळेजण त्याला छळू लागले. कोणी त्याच्यावर दगड मारत, कोणी त्याला शेपटी धरून निर्दयपणे फरफटत ओढत. त्याच्या हालांना अंतच उरला नाही. सुदैवाने तो साधू पुन्हा त्या वाटेने आला. मार खाऊन जखमांनी भरलेला साप पाहून त्याचे मन फार कळवळले. काय झाले, असे त्याने विचारले. साप म्हणाला, “महाराज, तुम्ही सांगितल्याप्रमाणे मी कोणाला इजा करत नाही, म्हणून हे झाले. पण अहो, ते किती निर्दय आहेत!” साधू हसला आणि म्हणाला, “अरे माझ्या मित्रा, मी तुला फक्त कोणाला चावू नकोस असे सांगितले होते. घाबरवू नकोस असे सांगितले नव्हते. कोणत्याही जिवाला चावू नकोस, पण फूत्कार टाकून सगळ्यांना स्वतःपासून दूर ठेव.” “म्हणून,” श्रीरामकृष्ण म्हणाले, “तुम्ही संसारात राहत असाल, तर लोकांना तुमचा धाक आणि आदर वाटेल असे राहा. कोणाला इजा करू नका, पण इतरांनाही तुम्हाला इजा करू देऊ नका.”