श्रीरामकृष्ण परमहंस · भक्ती, ज्ञान आणि कर्म
कटलेले पतंग
“आकाशात असंख्य कागदी पतंग उडवले जातात; त्यांपैकी एक-दोनच दोरा तोडून मोकळे उडून जातात. तसेच शेकडो साधकांपैकी एक-दोनच संसाराची बंधने तोडून मोकळे होतात.”
कटलेले पतंग
बंगालमध्ये पतंग उडवणे हा सर्वांचा खेळ होता. पतंगांच्या काटाकाटीत दोऱ्याला खळ आणि काचेची पूड लावलेली असे, म्हणजे एकाला दुसऱ्याचा दोरा कापता यावा. कटलेला पतंग वाऱ्यावर दूर निघून जाई; मग तो कोणाच्याच हातात राहत नसे. येथे साधक म्हणजे देवाला पोचण्याच्या आशेने साधना करणारे. संसाराची बंधने म्हणजे घर, पैसा आणि इच्छा यांचे पाश. रामप्रसादांच्या एका गीतात हेच चित्र आहे; ते गीत श्रीरामकृष्णांनी गायले. रामप्रसाद हे अठराव्या शतकातले, जगन्मातेची गीते रचणारे बंगाली कवी. त्या गीतात जगन्माता माणसांच्या जीवांचे पतंग उडवते. लाखांतून एक-दोन पतंग कटून मोकळे होतात; मग ती हसते आणि टाळ्या वाजवते.