श्रीरामकृष्ण परमहंस · भक्ती, ज्ञान आणि कर्म
ओलसर आगकाडी
“भक्ताचे हृदय कोरड्या आगकाडीसारखे असते: देवाचे नाव जरासे निघाले, तरी त्यात प्रेमाचा अग्नी पेटतो. पण संसारी माणसाचे मन कामिनी-कांचनात भिजलेले असते; ते ओलसर काडीसारखे असते. त्याला देवाविषयी कितीही वेळा सांगा, त्याचे मन कधीच पेटणार नाही.”
ओलसर आगकाडी
बंगालच्या लांबलचक पावसाळ्यात आगकाड्या सहज ओलसर होत. ओलसर झालेली काडी घासली, की तिचे टोक नुसते चुरा होऊन झडते. श्रीरामकृष्णांच्या काळच्या बंगालमधले हिंदू उपासना म्हणून हरी, राम, काली अशी देवाची नावे जपत आणि गात. कीर्तनात भक्त एकत्र जमून ढोल आणि झांजांच्या तालावर तासन्तास ही नावे गात. भक्तिमार्ग हाच त्यांच्या काळाला सर्वांत योग्य मार्ग आहे, असे श्रीरामकृष्ण मानत. त्यांच्या भाषेत संसारी माणूस म्हणजे ज्याचे मन जगातल्या गोष्टींवर खिळलेले असते तो: पैसा, सुख आणि नावलौकिक. कामिनी म्हणजे स्त्री, कांचन म्हणजे सोने. कामिनी-कांचन या शब्दांनी त्यांना कामवासना आणि पैशाचा मोह म्हणायचा होता.