श्रीरामकृष्ण परमहंस · भक्ती, ज्ञान आणि कर्म
पाच प्रकारचे सिद्ध
“या जगात सिद्ध पाच प्रकारचे असतात. काही प्रेरणा देणाऱ्या एखाद्या स्वप्नामुळे पूर्णत्वाला पोचतात: ते स्वप्नसिद्ध. काही पवित्र मंत्रामुळे पोचतात: ते मंत्रसिद्ध. “काही एकाएकी पोचतात: ते हठात्सिद्ध. एखाद्या गरीब माणसाला पुरलेले धन सापडते, किंवा त्याचे श्रीमंत घराण्यात लग्न होते, आणि तो एकाएकी श्रीमंत होतो. तसेच पुष्कळ पापी एका क्षणात शुद्ध होतात आणि स्वर्गाच्या राज्यात प्रवेश करतात. काही देवाच्या कृपेने पोचतात; ती कृपा त्यांना प्रत्यक्ष जाणवते, खरीखुरी असते. राजाच्या दयेने गरीब माणूस श्रीमंत होतो, तसे. ते कृपासिद्ध. “नित्यसिद्ध म्हणजे सदैव सिद्ध असलेले. दुधी भोपळ्याच्या किंवा लाल भोपळ्याच्या वेलीला आधी फळ येते आणि मग फूल. तसा नित्यसिद्ध जन्मतःच सिद्ध असतो. पूर्णत्व मिळवण्यासाठी तो जे प्रयत्न करताना दिसतो, ते फक्त इतरांपुढे उदाहरण ठेवण्यासाठी असतात.”
सिद्ध म्हणजे पूर्णत्वाला, देवाच्या ज्ञानाला पोचलेला. तो कसा पोचला, ते प्रत्येक नावात आहे: स्वप्नाने, मंत्राने, हठात् म्हणजे एकाएकी, कृपेने, आणि नित्य म्हणजे सदैव. मंत्र म्हणजे गुरूने शिष्याला जपायला दिलेले पवित्र शब्द. दुधी किंवा लाल भोपळ्याच्या वेलीवर कळी उमलण्याआधीच तिच्यामागे छोटे फळ आलेले असते.