श्रीरामकृष्ण परमहंस · गुरू आणि विद्या
जिभेवरचे श्लोक
“नुसत्या पुस्तकी विद्येचा काय उपयोग? पंडितांना धर्मग्रंथांतले पुष्कळ उतारे आणि श्लोक पाठ असतील. पण ते पुन्हा पुन्हा म्हणून काय होणार? शास्त्रे जे जे सांगतात, त्याचा स्वतःच्या अंतरात्म्यात साक्षात्कार व्हायला हवा. जोपर्यंत माणूस संसारात आसक्त आहे, जोपर्यंत त्याला कामिनी-कांचनाची ओढ आहे, तोपर्यंत नुसत्या वाचनाने ज्ञानही मिळत नाही आणि मुक्तीही मिळत नाही.”
श्रीरामकृष्णांच्या बोलण्यात साक्षात्कार म्हणजे एखादी गोष्ट ऐकून नव्हे, तर स्वतःच्या अनुभवाने जाणणे. नाटककार गिरीश घोष म्हणाले होते, की विद्वत्तेचा त्यांना काही धाक वाटत नाही. त्यांना श्रीरामकृष्ण हे उत्तर देत होते. कामिनी म्हणजे स्त्री, कांचन म्हणजे सोने. येथे श्रीरामकृष्ण गिरीश घोष यांच्याशी बोलत होते. कामिनी-कांचन या शब्दांनी त्यांना कामवासना आणि पैशाचा मोह म्हणायचा होता.