श्रीरामकृष्ण परमहंस · ईश्वरदर्शन
भाजलेली मडकी पुन्हा घडत नाहीत
“माणूस अज्ञानी आहे तोवर, म्हणजे त्याला देवाचा साक्षात्कार झालेला नाही तोवर, तो पुन्हा पुन्हा जन्म घेत राहील. पण एकदा ज्ञान झाले, की तो पुन्हा जन्म घेण्यातून सुटतो. त्याला या पृथ्वीवर परत यावे लागत नाही, की दुसऱ्या कुठल्या लोकी जावे लागत नाही. “कुंभार मडकी उन्हात वाळत ठेवतो. त्यांच्यात भाजलेली मडकी असतात आणि कच्ची मडकी असतात, हे तुम्ही पाहिले नाही का? कधी एखादी गाय त्यांच्यावर पाय देते, आणि काही मडकी फुटतात. फुटलेल्यांपैकी जी भाजलेली असतात, ती कुंभार निरुपयोगी म्हणून फेकून देतो. पण कच्ची मडकी तो वेचून घेतो, त्यांचा एक गोळा करतो, आणि त्यातून चाकावर नवी मडकी घडवतो. “म्हणून, माणसाला देवाचा साक्षात्कार झालेला नाही तोवर त्याला पुन्हा त्या कुंभाराच्या हातात जावे लागते. म्हणजे या जगात त्याला पुन्हा पुन्हा जन्म घ्यावा लागेल.”
परलोक कसा असतो, या प्रश्नाला श्रीरामकृष्ण उत्तर देत होते. देवाचा साक्षात्कार होणे म्हणजे देवाला स्वतःच्या अनुभवाने जाणणे. शेवटच्या ओळींतला कुंभार म्हणजे देव.