श्रीरामकृष्ण परमहंस · ईश्वरदर्शन
जळलेली दोरी
“जळलेल्या दोरीचा आकार जसाच्या तसा राहतो, पण ती राख झालेली असते; तिने काहीच बांधता येत नाही. तसेच, मुक्त झालेल्या माणसात ‘मी’पणाचे रूप तेवढे राहते, पण अहंकार जराही उरत नाही.”
येथे ‘अहंकार’ हा संस्कृत शब्द आहे; अहं म्हणजे ‘मी’, आणि कार म्हणजे करणे. शरीर, कर्मे आणि त्यांची फळे स्वतःची मानणारी ‘मी’ आणि ‘माझे’ ही भावना म्हणजे अहंकार. हीच जिवाला जगाशी बांधते. मुक्त झालेला माणूस म्हणजे भारतीय तत्त्वज्ञान ज्याला जीवन्मुक्त म्हणते तो: देहात राहत असतानाच मुक्त झालेला.