श्रीरामकृष्ण परमहंस · ईश्वरदर्शन
पावसाचेच पाणी पिणारा पक्षी
“ज्याची देवाविषयीची जाणीव जागी झाली आहे, असा माणूस काही खुणांवरून ओळखता येतो. देवाशिवाय दुसरे काही ऐकावे किंवा बोलावे, असे त्याला कधीच वाटत नाही. तो चातक पक्ष्यासारखा असतो; चातक फक्त मेघांच्या पाण्यासाठीच टाहो फोडतो. सातही समुद्र, गंगा, यमुना आणि बाकीच्या नद्या पाण्याने भरलेल्या असतात. पण तहानेने काळीज फाटले, तरी चातक दुसरे कोणतेही पाणी कधीच पिणार नाही!”
चातक हा भारतीय काव्यातला आणि दंतकथांतला पक्षी, कोकिळेच्या जातीचा. ढगांतून पडणारे पावसाचे पाणी तेवढेच तो पितो, असे म्हणतात. सात समुद्र म्हणजे हिंदू पुराणकथांप्रमाणे पृथ्वीला वेढून असलेले महासागर.