श्रीरामकृष्ण परमहंस · ईश्वरदर्शन
रंगीबेरंगी उशांचे अभ्रे
“माझ्या आत आणि माझ्या भोवती मला एकच अखंड ब्रह्म दिसते. तुम्ही सगळे जणू माझेच अंश आहात. अनंत ब्रह्म या सगळ्या मानवी रूपांतून प्रकट होत आहे. माणसांचे देह म्हणजे निरनिराळ्या आकारांचे, अनेक रंगांचे उशांचे अभ्रे; पण आतला कापूस, ते चैतन्य, एकच आहे. जीव त्या चैतन्यात शिरून त्याच्याशी एकरूप झाला, की दुःख-यातना काहीच उरत नाहीत.”
शेवटच्या आजारात श्रीरामकृष्ण हे म्हणाले; तेव्हा त्यांना बोलणे आणि अन्न गिळणे जवळजवळ जमत नसे. ब्रह्म म्हणजे सर्व वस्तूंमागचे एकमेव सत्य; जीव म्हणजे वैयक्तिक आत्मा, स्वतःला वेगळा समजणारा ‘मी’.