श्रीरामकृष्ण परमहंस · ईश्वरदर्शन
सगळ्यावर फुलांचा वर्षाव
“देवाचा साक्षात्कार झाला, की सगळे कर्म गळून पडते. माझी कर्मकांडाची पूजा अशीच सुटली. मी कालीमंदिरात पूजा करत असे. एके दिवशी मला अचानक दाखवले गेले की सगळे काही चिन्मय आहे, शुद्ध चैतन्य! पूजेची भांडी, वेदी, दाराची चौकट: सगळे चैतन्य! माणसे, जनावरे, पक्षी: सगळे शुद्ध चैतन्य! आणि मी वेड्यासारखा चोहीकडे फुले उधळत असे. जे दिसे, त्याची मी पूजा करत असे!”
येथे कर्म म्हणजे विधिकर्म: रोजचे विधी आणि पूजा. श्रीरामकृष्ण दक्षिणेश्वरच्या कालीमंदिरात पुजारी होते, आणि ही फुले पूजेत वाहायची फुले होती. चिन्मय म्हणजे “चैतन्याने बनलेले”. ‘हे मला दाखवले गेले,’ असे श्रीरामकृष्ण सांगत; त्यांनी जसे सांगितले तसे त्यांच्या शिष्यांनी ते खरे मानले.