श्रीरामकृष्ण परमहंस · ईश्वरदर्शन
ठकाच्या रूपातला नारायण
“आता मला दिसते की माझ्यात आणखी एक बदल झाला आहे. पुष्कळ वर्षांपूर्वी वैष्णवचरण मला म्हणाले होते की माणसात देव दिसू लागला, तरच पूर्ण ज्ञान होते. आता मला दिसते की तोच निरनिराळ्या रूपांत वावरतो आहे: कधी सज्जन म्हणून, कधी ठक म्हणून, तर कधी दुष्ट म्हणून. म्हणून मी म्हणतो, ‘सज्जनाच्या वेषातला नारायण’, ‘लबाडाच्या रूपातला नारायण’. मी म्हणतो, ‘दुष्टाच्या रूपातला नारायण’, ‘लंपटाच्या रूपातला नारायण’.”
नारायण हे विष्णूचे नाव; सर्व जीवांमध्ये वसणाऱ्या देवाचेही हे नाव आहे. वैष्णवचरण हे एक वैष्णव पंडित; श्रीरामकृष्णांची त्यांच्याशी पुष्कळ वर्षांपूर्वी ओळख होती.