श्रीरामकृष्ण परमहंस · साधना
चिखलातली सुई
“अंतःकरण शुद्ध झाले, तरच देवाचा साक्षात्कार होतो. साधारणपणे मन संसाराने मळलेले असते. मन सुईसारखे आहे. सुईवर दाट चिखल लागलेला असेल, तर लोहचुंबक तिला ओढत नाही. पण चिखल धुऊन काढला, की चुंबक तिला ओढतो. तसेच, मन संसाराच्या चिखलाने माखलेले असते, तेव्हा त्याला भगवंताची ओढ जाणवत नाही. पण जो पश्चात्ताप करून म्हणतो, ‘हे भगवंता, मी पुन्हा कधीच असे करणार नाही,’ आणि खऱ्या पश्चात्तापाचे अश्रू ढाळतो, त्याचा सगळा मळ धुऊन जातो. तेव्हा भगवंतरूपी चुंबक मनरूपी सुईला ओढून घेतो. लगेच सामान्य जाणिवेच्या पलीकडची अवस्था येते, आणि मागोमाग देवाचे दर्शन होते.”
देवाचा साक्षात्कार कसा होतो, असे एका शिष्याने श्रीरामकृष्णांना विचारले होते. श्रीरामकृष्णांच्या बोलण्यात साक्षात्कार म्हणजे देवाला ऐकीव माहितीने नव्हे, तर स्वतःच्या अनुभवाने जाणणे.