श्रीरामकृष्ण परमहंस · साधना
एकच जनक
“संसारात राहूनही पूर्णत्वाला पोचलेला माणूस म्हणून लोक नेहमी जनक राजाचे उदाहरण देतात. पण मानवजातीच्या सगळ्या इतिहासात हे एकच उदाहरण आहे. जनकाची गोष्ट नियम नव्हे, अपवाद होती. साधारण नियम हा, की कामिनी-कांचनाचा त्याग केल्याशिवाय कुणीही आध्यात्मिक पूर्णत्वाला पोचू शकत नाही. स्वतःला जनक समजू नका. कितीतरी शतके उलटली, पण जगात दुसरा जनक झाला नाही.”
जुन्या ग्रंथांतला जनक हा विदेहाचा राजा. तो देवाला जाणणारा ज्ञानी होता, आणि तरीही राज्य चालवत असे. संसारात राहणाऱ्या संताचा आदर्श म्हणून हिंदू त्याचे उदाहरण देतात. कामिनी म्हणजे स्त्री, कांचन म्हणजे सोने. कामिनी-कांचन या शब्दांनी श्रीरामकृष्णांना कामवासना आणि पैशाचा मोह म्हणायचा होता.