श्रीरामकृष्ण परमहंस · साधना
गढूळ पाण्यात तुरटी
“संसारी माणसाला काहीच उपाय नाही का, काहीच आशा नाही का? आहे, नक्कीच आहे. गढूळ पाण्यात शुद्ध करणारे काहीतरी टाका, तुरटीचा एखादा खडा म्हणा. पाणी निवळते, आणि सगळा गाळ भांड्याच्या तळाशी बसतो. सत् आणि असत् यांतला विवेक, आणि जगाविषयी अनासक्ती: या दोन गोष्टी शुद्ध करतात. अशा रीतीने संसारी माणसाचा संसारीपणा जातो, आणि तो शुद्ध होतो.”
सत् म्हणजे देव; असत् म्हणजे दिसणारे आणि नाहीसे होणारे जग. भारतात गढूळ पाणी निवळण्यासाठी त्यात तुरटीचा खडा फिरवण्याची सर्रास पद्धत होती.