श्रीरामकृष्ण परमहंस · साधना
हत्ती आणि अंकुश
“मोकाट सुटलेला हत्ती झाडे-झुडपे उपटत फिरतो. पण माहुताने त्याच्या डोक्यावर अंकुश टोचताच तो शांत होतो. तसेच, मनाला मोकळे सोडले, की ते वायफळ विचारांत धुमाकूळ घालते; पण विवेकाचा अंकुश बसताच ते लगेच शांत होते.”
अंकुश म्हणजे हत्तीला वळवण्यासाठी माहुताजवळ असणारा छोटा लोखंडी आकडा. विवेक म्हणजे टिकणारे आणि नाहीसे होणारे यांतला फरक ओळखण्याची मनाची शक्ती: देव आणि जगातल्या गोष्टी यांतला फरक.