श्रीरामकृष्ण परमहंस · साधना
तुरुंगातून सुटलेला कारकून
“एखाद्या कारकुनाला तुरुंगात धाडले, तर तो शिक्षा भोगतोच. पण सुटल्यावर तो रस्त्यांतून बेभान नाचत सुटतो का? नाही, तो दुसरी नोकरी शोधतो, आणि पूर्वीसारखेच काम करत राहतो. तसेच, ज्या माणसाला गुरुकृपेने दिव्य ज्ञान मिळाले आहे, तो संसारात राहू शकतो. तो तिथे जीवन्मुक्त म्हणून, जिवंतपणीच मुक्त होऊन राहतो.”
एक भक्त मनातल्या मनात विचार करत होता: संसारात राहूनच ज्यांना देवाचे भान आले, त्यांनी आता संसार सोडायला हवा का? श्रीरामकृष्णांनी लगेच त्याच्या मनातल्या प्रश्नाचे उत्तर दिले. जीवन्मुक्त म्हणजे ज्याने देवाला जाणले आहे, आणि जो याच जन्मात, देहात असतानाच संसाराच्या बंधनांतून मुक्त झाला आहे, असा माणूस.