श्रीरामकृष्ण परमहंस · संसार आणि माया
दाव्याला बांधलेले वासरू
“नुकतेच जन्मलेले वासरू अगदी चपळ, आनंदी, खेळकर असते. ते दिवसभर उड्या मारत, बागडत असते, आणि फक्त आईचे गोड दूध पिण्यापुरते थांबते. पण गळ्यात दावे पडले, की ते हळूहळू झुरू लागते. खेळकरपणा तर दूरच, ते उदास, केविलवाणे दिसू लागते, आणि सुकून जवळजवळ हाडांचा सापळा होते. मुलाचा संसाराशी काही संबंध नसतो, तोवर तो दिवसभर आनंदात असतो. पण लग्नाच्या कधीही न तुटणाऱ्या बंधनाने तो संसाराशी बांधला गेला, आणि गृहस्थाच्या काळज्यांचे ओझे त्याला जाणवू लागले, की त्याचा उत्साह मावळतो. त्याचा चेहरा उदास, काळजीने आणि चिंतेने ग्रासलेला दिसतो. त्याच्या गालांवरची आरोग्याची तकाकी जाते, आणि हळूहळू कपाळावर सुरकुत्या उमटू लागतात. धन्य तो, जो जन्मभर बालकच राहतो: सकाळच्या वाऱ्यासारखा मोकळा, नुकत्याच उमललेल्या फुलासारखा टवटवीत, आणि दवबिंदूसारखा निर्मळ.”
त्यांच्या काळी हिंदूंमध्ये लग्न दोन्ही घरची मंडळी ठरवत, बहुधा मुलगा अजून विशीच्या आत असतानाच; आणि ते लग्न मोडता येत नसे.