चाणक्य नीति · Kings and Statecraft
कुत्रा: सहा धडे
बह्वाशी स्वल्पसन्तुष्टः सनिद्रो लघुचेतनः । स्वामिभक्तश्च शूरश्च षडेते श्वानतो गुणाः ॥
सर्वांत जास्त धडे कुत्रा देतो: धडे १२ ते १७. “तो खूप खातो, तरी थोड्यावर समाधान मानतो. गाढ झोपतो, तरी जरा स्पर्श होताच जागा होतो. तो धन्याशी इमानी असतो, आणि शूर. हे सहा कुत्र्याचे गुण.” पहिले चार गुण म्हणजे परस्परविरोधी गोष्टींच्या दोन जोड्या. कुत्र्याला जितके घालावे, तितके तो खातो; पण आणखी काही मिळाले नाही, तर उरल्यासुरल्या तुकड्यांवरही जगतो. तो गाढ झोपलेला असतो, पण अनोळखी माणूस दाराजवळ येताच क्षणात जागा होतो. मग येतात इमान आणि शौर्य. धन्याच्या घराचे रक्षण करताना कुत्रा आपल्यापेक्षा कितीतरी मोठ्या माणसाला किंवा जनावराला सामोरा जातो. म्हणूनच घरोघरी दाराशी कुत्रा पाळला जाई. माणसासाठी या जोड्यांचा अर्थ असा: भरपूर मिळेल तेव्हा भरपूर घ्यावे, आणि मिळणार नाही तेव्हा कमीवर भागवावे; गाढ विश्रांती घ्यावी, पण सावधही राहावे. अध्याय ६, श्लोक २०.