चाणक्य नीति · Virtue and Conduct
ब्राह्मण नावाचा वृक्ष
विप्रो वृक्षस्तस्य मूलं च सन्ध्या वेदः शाखा धर्मकर्माणि पत्रम् । तस्मान्मूलं यत्नतो रक्षणीयं छिन्ने मूले नैव शाखा न पत्रम् ॥
“ब्राह्मण हा वृक्ष आहे. संध्या हे त्याचे मूळ, वेद त्याच्या फांद्या, आणि धर्मकर्मे त्याची पाने. म्हणून मुळाचे काळजीपूर्वक रक्षण कर: मूळच तुटले, तर फांद्याही उरत नाहीत आणि पानेही.” संध्या म्हणजे दिवसाच्या संधिकाळांची उपासना: पहाट, माध्यान्ह आणि सायंकाळ. ब्राह्मण आयुष्यभर रोज आचमन करून अर्घ्य देई, आणि गायत्री जपे. गायत्री हा वेदांतला सर्वांत पवित्र मंत्र. त्याच्या कर्तव्यांपैकी हे सर्वांत साधे; ते एकट्याने, कोणी न पाहता होते. वेदांची विद्या याहून कितीतरी भव्य, आणि धर्मविधी तर सगळ्यांना दिसतात. तरीही श्लोक या रोजच्या उपासनेलाच मूळ ठरवतो. जो विद्वान संध्या सोडून देतो, त्याची विद्या काही काळ टिकते: तोडलेल्या झाडाची पाने जशी दिवस-दोन दिवस हिरवी राहतात. मग दोन्ही सुकतात. जे दिसते, ते न दिसणाऱ्यावर जगते. अध्याय १०, श्लोक १३.