नीतिशतक
हरीच्या देणग्या
सूनुः सच्चरितः सती प्रियतमा स्वामी प्रसादोन्मुखः स्निग्धं मित्रमवञ्चकः परिजनो निःक्लेशलेशं मनः । आकारो रुचिरः स्थिरश्च विभवो विद्यावदातं मुखं तुष्टे विष्टपहारिणीष्टदहरौ संप्राप्यते देहिना ॥
या श्लोकातला दाता आहे हरी. हरी हे विष्णूचे नाव; जगाचा सांभाळ करणारा देव. “विश्वाला आनंद देणारा आणि इच्छिलेले देणारा हरी प्रसन्न झाला, की माणसाला सदाचारी पुत्र मिळतो, आणि पतिव्रता, प्रेमळ पत्नी. कृपा करायला तत्पर असा स्वामी मिळतो, स्नेहाळ मित्र मिळतो, आणि न फसवणारे नोकरचाकर. क्लेशाचा लवलेशही नसलेले मन मिळते, देखणे रूप, स्थिर संपत्ती, आणि विद्येने उजळलेला चेहरा.” या नऊ देणग्या मिळून एक परिपूर्ण सुखी आयुष्य बनते. पाच देणग्या माणसे आहेत: पुत्र, पत्नी, स्वामी, मित्र आणि नोकर. तीन माणसाची स्वतःची अवस्था आहेत: शांत मन, देखणे रूप आणि सुरक्षित संपत्ती. यातले माणूस स्वतःच्या हाताने किती थोडे घडवू शकतो, ते पाहा. धनासाठी तो कष्ट करू शकतो; पण चांगला मुलगा किंवा प्रामाणिक नोकर कष्टाने मिळत नाही. म्हणूनच श्लोक त्यांचे श्रेय हरीच्या कृपेला देतो. शेवटची देणगी या विभागाची आहे. यादी पैशावर संपत नाही. ती संपते माणसाच्या चेहऱ्यावर झळकणाऱ्या विद्येवर. ती बाकी सगळ्या देणग्यांचा मुकुट आहे. नीतिशतक, श्लोक २५ (विद्वान).