नीतिशतक
सकाळची सावली, संध्याकाळची सावली
आरम्भगुर्वी क्षयिणी क्रमेण लघ्वी पुरा वृद्धिमती च पश्चात् । दिनस्य पूर्वार्धपरार्धभिन्ना छायेव मैत्री खलसज्जनानाम् ॥
“दुर्जनाची मैत्री दुपारपूर्वीच्या सावलीसारखी: सुरुवातीला लांब, आणि हळूहळू आखूड होत जाणारी. सज्जनाची मैत्री दुपारनंतरच्या सावलीसारखी: आधी लहान, आणि मग वाढत जाणारी.” उन्हाच्या कोणत्याही दिवशी हे चित्र कोणालाही तपासून पाहता येईल. सूर्य उगवतो, तेव्हा एखाद्या खांबाची सावली जमिनीवर दूरवर पसरते. सूर्य वर चढतो, तशी ती आत आत ओढली जाते; भर दुपारी ती जवळजवळ उरतच नाही. दुपारनंतर ती पुन्हा सुरू होते, खांबाच्या पायाशी एक छोटा काळा ठिपका म्हणून; आणि संध्याकाळपर्यंत ती अख्ख्या शेतभर लांबते. दुर्जनाची मैत्री सर्वांत मोठ्या रूपात सुरू होते. तो पहिल्या भेटीतच जिव्हाळा दाखवतो, स्तुतीची आणि आश्वासनांची खैरात करतो. मग रोज ती मैत्री थोडी थोडी कमी होत जाते. सज्जनाची मैत्री लहानशी सुरू होते. तो जरा राखून वागतो, आणि आश्वासन द्यायला वेळ घेतो. पण त्याची मैत्री काळाबरोबर वाढते, आणि संध्याकाळच्या सावलीसारखी दिवस उतरताना सर्वांत मोठी होते. प्रत्येक प्रेमळ स्वागतावर संशय घ्या, असे श्लोक सांगत नाही. मैत्री कोणत्या दिशेने चालली आहे, ते पाहा, एवढेच तो सांगतो. गल्लीत एखादे नवे कुटुंब राहायला येते, तेव्हाचे दोन शेजारी आठवा. एक जण पहिल्याच दिवशी मिठाई घेऊन येतो, प्रत्येक गोष्टीची तारीफ करतो, आणि कोणत्याही कामात मदत करायची तयारी दाखवतो. महिन्याभरात त्याला फाटकाशी थांबायलाही वेळ नसतो. दुसरा आधी नुसती मान हलवून ओळख दाखवतो, आणि आपल्यापुरता राहतो. वर्षभराने एका रात्री त्या घरातले मूल आजारी पडते, तेव्हा दारात येऊन सकाळपर्यंत थांबतो तो हाच. पहिला सकाळची सावली, दुसरा संध्याकाळची. नीतिशतक, श्लोक ६० (दुर्जन).