नीतिशतक
नऊ निर्मळ गुण
वाञ्छा सज्जनसंगमे परगुणे प्रीतिर्गुरौ नम्रता विद्यायां व्यसनं स्वयोषिति रतिर्लोकापवादाद्भयम् । भक्तिः शूलिनि शक्तिरात्मदमने संसर्गमुक्तिः खले एते येषु वसन्ति निर्मलगुणास्तेभ्यो नरेभ्यो नमः ॥
सज्जनांचा विभाग एका नमस्काराने सुरू होतो. “सज्जनांच्या सहवासाची ओढ. दुसऱ्यांच्या गुणांचा आनंद. गुरूपुढे नम्रता, आणि विद्येचे व्यसन. आपल्या पत्नीवर प्रेम, आणि लोकनिंदेची भीती. शूलपाणी शंकराची भक्ती, स्वतःवर ताबा ठेवण्याचे बळ, आणि दुष्टांच्या संगतीपासून सुटका. ज्या माणसांमध्ये हे निर्मळ गुण वसतात, त्यांना माझा नमस्कार.” हे नऊ गुण मिळून अख्खे आयुष्य व्यापतात. माणूस शोधतो ती संगत, आणि टाळतो ती संगत. दुसऱ्यांच्या गुणांचा आनंद, गुरू आणि त्याची विद्या, घर आणि चांगले नाव, देव, आणि सर्वांत शेवटी आपण स्वतः. “व्यसन” हा शब्द सहसा जुगार किंवा दारू यांसारख्या दुर्गुणासाठी वापरतात. इथे व्यसन आहे विद्येचे. दुर्जनांवरच्या दहा श्लोकांनंतर कवी उपदेशाचा एखादा नियम सांगत नाहीत. ते सरळ नमस्कार करतात. नीतिशतक, श्लोक ६२ (सज्जन).