नीतिशतक
अमृत मिळेपर्यंत
रत्नैर्महार्हैस्तुतुषुर्न देवा न भेजिरे भीमविषेण भीतिम् । सुधां विना न प्रययुर्विरामं न निश्चितार्थाद्विरमन्ति धीराः ॥
धैर्याचा विभाग एका कथेने सुरू होतो. “अमोल रत्नांनी देवांचे समाधान झाले नाही. भयंकर विषाला ते घाबरले नाहीत. अमृत मिळेपर्यंत ते थांबले नाहीत. धीर पुरुष ठरवलेल्या ध्येयापासून मागे फिरत नाहीत.” जुन्या कथेत देवांनी अमरत्व देणाऱ्या अमृतासाठी समुद्र घुसळला. अमृत वर येण्यापूर्वी खोल तळातून इतर गोष्टी वर आल्या: कोणत्याही राजवाड्याला शोभतील अशी रत्ने, आणि कोणालाही पळवून लावेल असे जीवघेणे विष. प्रत्येक गोष्ट थांबायला कारण होती. रत्ने हा मोह होता: एवढे घेऊन घरी का जाऊ नये? विष ही धमकी होती: काम धोक्याचे झाले, तर पुढे का जावे? देवांनी दोन्हीपैकी काहीच केले नाही; ते घुसळत राहिले. धैर्य म्हणजे हेच. त्याची कसोटी फक्त धोक्याने लागत नाही. फार लवकर हाती आलेली चांगली गोष्ट कमीवर समाधान मानायचा मोह पाडते; तीही धैर्याची कसोटीच. नीतिशतक, श्लोक ८० (धैर्य).