नीतिशतक
राजसेवा कशासाठी?
आज्ञा कीर्तिः पालनं ब्राह्मणानां दानं भोगो मित्रसंरक्षणं च । येषामेते षड्गुणा न प्रवृत्ताः कोर्थस्तेषां पार्थिवोपाश्रयेण ॥
“आज्ञा, कीर्ती, ब्राह्मणांचे पालन, दान, भोग आणि मित्रांचे रक्षण. हे सहा गुण ज्यांच्या वाट्याला येत नाहीत, त्यांना राजाचा आश्रय घेऊन काय मिळाले?” हे सहा म्हणजे राजसेवेचे मोबदले. दरबारातल्या माणसाला हुकूम देता यावा, आणि तो पाळला जावा; त्याला नाव मिळावे, लोकांनी त्याची चर्चा करावी. ब्राह्मणांचे पालन त्याला करता यावे; ब्राह्मण म्हणजे पुरोहित आणि विद्वान, ज्यांचे पोषण चांगला गृहस्थ करत असे. त्याला दान देता यावे, सुखाने जगता यावे, आणि मित्रांना संरक्षण देता यावे. सहांपैकी तीन त्याच्या स्वतःसाठी; तीन इतरांचे भले करण्यासाठी. दरबारातली नोकरी कठीण असे: पहाटे उठणे, धन्याची लहर, स्पर्धकांचा मत्सर. श्लोक तिचा हिशोब एखाद्या सौद्यासारखा मांडतो. सहांपैकी एकही हाती आले नाही, तर त्या माणसाने सेवेची पुरी किंमत मोजली, आणि बदल्यात त्याला काहीच मिळाले नाही. नीतिशतक, श्लोक ४८ (धन).