वैराग्यशतक
क्षणासारखे दिवस
कदा वाराणस्याममरतटिनीरोधसि वसन्वसानः कौपीनं शिरसि निदधानोञ्जलिपुटम् । अये गौरीनाथ त्रिपुरहर शम्भो त्रिनयन प्रसीदेत्याक्रोशन्निमिषमिव नेष्यामि दिवसान् ॥
आणखी एक “केव्हा”, आणि या वेळी जागेचेही नाव घेतलेले. “अमरांच्या नदीकाठी, वाराणसीत, फक्त लंगोटी नेसून, जोडलेले हात मस्तकावर धरून मी केव्हा राहीन? ‘हे गौरीनाथा, त्रिपुरहरा, शंभो, त्रिनयना, प्रसन्न हो!’ असा धावा करत, दिवस एका क्षणासारखे केव्हा घालवीन?” कवी शिवाला चार नावांनी हाक मारतात, आणि प्रत्येक नावामागे एक कथा आहे. शिव हे पार्वतीचे पती, आणि पार्वतीला गौरी, म्हणजे “गोरी”, म्हणतात. शिवाने राक्षसांची तिहेरी नगरी, त्रिपुर, एकाच बाणाने जाळली. शिव म्हणजे शंभू, “सुख देणारा”. आणि शिवाला तीन डोळे आहेत: कपाळावरच्या डोळ्यातून निघालेल्या अग्नीनेच कामदेव जळाला. वाराणसी ही गंगेकाठची शिवाची स्वतःची नगरी; आणि लंगोटी हेच संन्याशाचे एकमेव वस्त्र. आणि दिवस क्षणासारखे जातात. कशाची तरी वाट पाहणारा माणूस तास मोजतो; आपल्या देवाचा धावा करण्यात हरवलेल्याला ते जाताना कळतही नाहीत. वैराग्यशतक, श्लोक ८७ (शिवपूजा).